RUSYA’DA ŞİRKET KURMA

RUSYA’DA  ŞİRKET TÜRLERİ, ORTAKLIKLAR

Rusya Fed.da yatırımı düşünen işadamlarımızın hukuki yapıda karşısına çıkan ilk seçim konusu, temsilci ofis (represantative office) veya tüzel kişilik oluşturan sermaye şirketi kuruluşudur.

Bu iki yapının özelliklerini ortaya koyarak, yatırımcılarımızın hangi modeli niye seçmeleri gerektiğini açıklamaya çalışacağız.

1.1 Temsilci Ofisler

Temsilci Ofislerin temel fonksiyonu merkez ofisin ticari ilişkilerini kurmak ve yürütmek, onun adına pazarlama çalışmaları yapmak, gerektiği taktirde merkez ofis adına kontratlar imzalamaktır (Alım ve/veya satım kontratları).

Rusya Fed.nu kanunları gereği temsilci ofislerin hükmi şahsiyeti yoktur, tüzel kişilik oluşturmadan faaliyette bulunurlar. Temsilci ofislerin bizzat ticari aktivitede bulunmaları, Rusya Fed.nu kaynaklı gelir elde etmeleri, özetle vergiyi doğuran olayın konusuna giren işlemlere katılmaları halinde, normal bir şirket gibi vergi yükümlüsü sayılırlar ve vergilendirilirler. Özellikleri nelerdir?

• Ruble ve/veya döviz hesabı açabilirler
• Temsilci ofisler tüm giderlerini bu hesaptan karşılayabilirler (Kiralar, maaş ödemeleri, iktisadi kıymetlerin alımları, reklam ve pazarlama giderleri gibi)
• Temsilci ofislerin ofis kira giderleri KDV’sinden muaftır (Karşılıklılık ilkesine göre)
• Süreli kurulurlar

Rusya Fed.da yabancı sermaye uzun süre temsilci ofisler kurarak faaliyette bulunuyordu. Bunun en büyük nedenleri ise bir sermaye şirketi kurarak ticaret yapması halinde karşılaşacağı güçlüklerdi. Bu güçlükler nelerdi? Gümrüklerde mal millileştirilirken karşılaşılan problemler, şirketler hukukundaki belirsizlikler, vergi kanunlarındaki gider normları dolayısıyla gerçek dışı kar’ların elde edilmesi. Bu dezavantajlardan kurtulmanın yolu, bir distribütör bularak malları onun üzerinden Rusya Fed.na getirmek ve dağıtmaktı, bunun içinde en uygun hukuki yapı ise Temsilci ofislerdi. Ancak gerek Anonim şirketler gereksede Limited şirketler kanunundaki belirsizliklerin giderilmesi, ülkedeki yatırım ikliminin sürekli iyileşmesi, vergi kanunlarındaki pozitif (mükellef lehine) değişiklikler ve gümrüklerdeki problemlerin bir ölçüde çözüme kavuşturulması, yabancı yatırımcıyı önce bir tüzel kişilik oluşturarak Rusya Fed.da ticaret yapmaya bir sonraki aşamada da üretime yönlendirmiştir. Bu amaçlara hizmet eden hukuki yapı ise, Rusya Fed.da bir tüzel kişilik oluşturarak, sermaye şirketi kurarak faaliyette bulunmaktır.

İzleyen bölümde Anonim ve Limited şirketlerin özellikleri hakkında bilgiler verilecektir. Ayrıca bu şirketlerin nasıl ve ne şekilde yönetildiği, önemli kararların hangi organlarda ve

hangi sermaye yüzdesi ile alınabileceğini ortaya koyacağız. Bu bölüm özellikle Rusya’da ortaklık şeklinde faaliyette bulunacak yatırımcılarımızın dikkatle incelemesi gereken konuları içermektedir.

1.2 Anonim Şirketler (OAO)

Tanım

RF Medeni Kanunun md:96 göre Anonim şirketler, sermayesi belli hisse sayısına bölünmüş şirketlerdir. Anonim şirketlerin kurucu ortakları, şirket borçlarından kendilerine ait olan hisse değeri kadar sorumludurlar. Ancak kurucu ortakların, yönetim kurulunun veya şirket kararlarını etkileyecek diğer kişilerin bilerek yaptığı eylemlerden (eylemsizliğinden) dolayı şirket iflas ederse yukarıda adı geçen kişiler şirket borçlarından tüm malvarlığıyla müteselsil sorumluluk taşırlar.

Anonim şirketlerin hukuki durumu, RF Medeni Kanunu ve Anonim şirketler kanunu ile belirlenir.

Şirket, kurucu ortaklar arasında dağıtılmış hisse senetlerinin %50′si ödenilmeden şirket kuruluşu hariç herhangi bir işlemde veya ticari ilişkide bulunamaz.

RF Medeni Kanununun md:97 uyarınca Anonim şirketler halka açık ve halka kapalı olarak iki türlü kurulabilir. Halka açık anonim şirketlerde ortaklar kendi hisselerini diğer hissedar ortaklarının onayı olmaksızın satabilirler. Bu tip anonim şirketler serbest hisse ihracı yapabilir. Halka açık anonim şirketler her yıl sonunda açık iletişim kaynakları ile yıllık bilançoyu, kar/zarar cetvelini ve yıllık raporu yayınlamak zorundadır. Halka kapalı anonim şirketlerde hisseler sadece ortakların veyahut ta diğer belli kişilerin arasında dağıtılır (Ortakların sayısı 50 kişiye geçemez). Bu tip şirketler hisselerini serbestçe piyasaya süremez.

Anonim Şirketlerin Kuruluşu

Anonim şirketin kuruluşu, kurucu ortakların şirket kuruluşu ile ilgili kararı almaları yoluyla gerçekleşir. Kuruluş kararı Ortaklar Genel kurulunda alınır (Eğer ortak tek kişi ise bu karar o kişi tarafından kendi başına alınır).

Şirket kurma kararı, şirket tüzüğünün kararlaştırılması ve hisselerin nominal değerinin tespiti, ortakların sermaye aidatı olarak taahhüt ettikleri varlıkların veya hakların parasal ifadesinin (nominal değerinin) tespiti kararı oybirliği ile alınır. Kararda yönetim ve denetim kurullarının seçim sonuçları belirtilmelidir.

Şirketin yönetim organları Ortaklar Genel kurulunda oyların dörtte üçü (3/4) oranıyla seçilir.

Ortaklar Genel kurulunda ortaklar, şirketin kuruluşunu, şirketin sermaye tutarını, hisselerin türlerini ve onların nominal değerini, hisselerin bedelinin ödenmesi düzenini, kurucu ortakların hak ve yükümlülüklerini içeren yazılı anlaşmayı imzalarlar. İşbu anlaşma şirket kurucu belgesi niteliğini taşımaz.

Anonim şirketin tüzüğü şirketin kurucu belgesi niteliğindedir ve tüzük hükümleri şirketin yönetim organları ve kurucu ortakları için bağlayıcıdır. Anonim şirketin tüzüğü aşağıdaki bilgileri içermek zorundadır (A.Ş Kanunu md:11):

• Şirketin tam ve kısaltılmış ünvanı
• Şirketin adresi
• Şirketin türü (Açık veya kapalı)
• Hisselerin türü (basit, ayrıcalıklı) ve onların nominal değeri
• Her hisse türü sahiplerinin hakları
• Sermayenin tutarı
• Yönetim organlarının yapısı ve yetkileri ve karar alma mekanizması
  • Ortaklar Genel kurulunun hazırlanması ve yürütülmesi düzeni, ilgili kararın oybirliği veyahut ta basit çoğunlukla alınacağı soruların listesi
  • Şube ve filyaller ile ilgili bilgiler
  • A.Ş kanunun veya diğer federal kanunların öngördüğü hükümler

Ayrıca belirtimesi gereken diğer bir önemli konu da şirket isminde yabancı dilde ş irketlerin hukuki örgütlenme yapılarını anlatan sözler, kısaltmalar bulunmamalıdır. Şirket tüzüğünde bir hissedar ortağa isabet eden hisselerin sayısı ile ilgili ve bir hissedara tahsis edilecek maksimum oy sayısı ile ilgili sınırlama yer alabilir.

Kuruluş Sermayesi

RF A.Ş kanunun md:25 göre şirketin kuruluş sermayesi hissedarların satın aldıkları hisselerin nominal değerinden oluşur. Halka Açık Anonim şirketlerin asgari sermaye tutarı 100 000 ruble, Halka Kapalı Anonim şirketin asgari sermaye tutarı ise 10 000 rubledir. Basit hisselerin değeri eşit olmalıdır. Anonim şirketler basit hisselerin yanında bir veya birden fazla ayrıcalıklı hisse türünü ihraç edebilirler. Bu durumda ihraç edilen ayrıcalıklı hisselerin nominal değeri kuruluş sermayesinin %25′i geçemez.

Hisselerin Ödenmesi

RF A.Ş kanunun md:34 göre şirketin kuruluşu sırasında ortaklar arasında dağıtılan hisselerin değeri şirketin sicil tarihinden sonra 1 yıl içinde mutlaka ödenmek zorundadır.

Hisselerin %50′si şirketin sicil tarihinden sonraki 3 ay içinde ödenmelidir. Ortak, hissenin bedelini ödemediği müddetçe, hissenin oy hakkını kullanamaz.

Hisse bedelinin ayni şekilde (varlıkla) ödenmesi durumunda, söz konusu varlığın emsal bedelinin tespiti için bağımsız uzman kişi görevlendirilmek zorundadır. Bu şekilde tespit edilmiş varlığın değeri baz alınır.

Yine aynı maddeye göre (md:34) şirketin sicil tarihinden sonra 1 yıl içinde hisse bedellerinin ortaklar tarafından ödenmemesi durumunda, bedeli ödenmeyen hisseler şirkete geçer. Kuruluş anlaşmasında sermaye taahhüt borçlarının zamanında (1 yıl içinde) yerine getirilmemesinden dolayı tazminat öngörülebilir. Bu yolla şirkete geçen hisseler oy hakkına sahip değildir, temettü hakkı vermez ve şirkete geçtiği günden sonra 1 yıl içinde 3.kişilere satılır.

Yedek Akçe Ve Net Aktif Değerinin Belirlenmesi

RF A.Ş kanunun md:35 göre Anonim şirketlerde kuruluş sermayesinin %5′den daha düşük olmamak kaydı şartıyla yedek akçe fon’u ayrılır. Yedek akçe fon’u limiti tamamlanıncaya kadar her yıl sonu itibarıyla net kar’ın en az %5′i fon’a aktarılır.

Yedek akçe fon’u sadece zararın kapatılmasında, şirkete ait borç tahvillerinin ve hisse senetlerinin satın alımında kullanılır.

Anonim şirketlerin net aktiflerinin değeri, yürürlükteki muhasebe standartlarına ve RF Maliye Bakanlığı ve kıymetli evrak komisyonunun belirlediği düzene göre tespit edilir.

Zorunlu Tasfiye Hali

RF Anonim şirketler kanunun md:35/5.fıkrasına göre şirket kurulduktan sonra 2.ci mali yılın sonunda ve takip eden mali yılların sonu itibarıyla Anonim şirketlerin net aktiflerinin değeri asgari sermaye tutarının altına inerse, Anonim şirket tasfiye olmak zorundadır.

Temettüler

RF A.Ş kanunun md:42 ve md:43 göre aşağıdaki haller hariç Anonim şirketler 3 ay, yarıyıl ve 9 ay sonu itibarıyla ara (geçici) temettü ödeyebilirler:

• Sermaye taahhüt borcunun ödenmemesi
• Ortağın kendisine ait hisselerin şirket tarafından satın alınmasını talep ettiği hallerde şirketin hisselerin hepsini satın almadığı durumlar
• Temettü ödeme kararının alındığı günde şirketin Rus kanunlarına göre iflas halinde olduğu veyahut ta temettünün ödenmesi halinde iflasa gireceği durumlar
• Temettü ödeme kararının alındığı günde şirketin net aktiflerinin değerinin kayıtlı sermayenin altına düşmesi halinde

• Kanunun öngördüğü diğer durumlarda

 Anonim şirket ortaklarının sahip olduğu hisse oranına göre hakları

Anonim şirketlerde yönetim ile ortaklar arasındaki ilişkisinin yasal dayanakları çok önemlidir. Aşağıda belirttiğimiz hisse senedi oranları belli hakları ortaklara sunmaktadır:

Şirket hisse senetlerinin en az %1′ine sahip ortak:

-                     Ortaklar genel kuruluna katılma hakkı olan kişilerin listesini talep edebilir.

-                     Şirket yönetimini, genel müdürü, yönetim kurul üyelerini şirketi zarara uğrattığı gerekçesi ile dava edebilir.

-                     «Sermaye piyasaları kanununun» 8 maddesinin 3 bendi uyarınca hisse senetlerinin en az %1′ine sahip ortak, ortaklar listesine erişim hakkı elde eder.

Şirket hisse senetlerinin en az %2′sine sahip ortak:

-                     Anonim şirketler kanununun 53 maddesinin 1 bendi uyarınca ortaklar genel kurul gündemine konu ekleme hakkına sahiptir.

-                     Yönetim kurulu, yürütme organı, denetim komitesi, genel müdür adaylarını sunabilir.

Şirket hisse senetlerinin en az %10′una sahip ortak:

-                     Anonim şirketler kanununun 55 maddesinin 1 bendi uyarınca ortaklar genel kurulunu olağanüstü toplantıya davet etme hakkına sahiptir.

-                     Şirket faaliyetlerinin denetimini talep etme hakkına sahiptir (anonim şirketler kanununun 85 maddesinin 3 bendi).

Şirket hisse senetlerinin en az %25′ine sahip ortak:

-                     Şirket yürütme organının kararlarına ve şirket muhasebe evraklarına erişim hakkına sahiptir (anonim şirketler kanununun 91 maddesinin 1 bendi).

Şirket hisse senetlerinin en az %30′una sahip ortak:

-                     Ortaklar genel kurulunu tekrar toplantıya çağırma hakkına sahiptir (anonim şirketler kanununun 58 maddesinin 3 bendi).

Şirket hisse senetlerinin en az %50 + bir oyuna sahip ortak:

-                  Şirketin ortaklar genel kurul gündemindeki kararların çoğunu tek başına alma hakkına sahiptir (anonim şirketler kanununun 49 maddesinin 2 bendi)

Şirket hisse senetlerinin en az %75′ıne sahip ortak:

-                  Şirketin ortaklar genel kurulunun gündemindeki önemli kararları (tasfiye, reorganizasyon ve benzeri) tek başına alma hakkına sahiptir (anonim şirketler kanununun 49 maddesinin 4 bendi)

-                  Anonim şirketler kanunu uyarınca oybirliği ile kabul edilmesi gereken tek karar ise anonim şirketin kar gütmeyen ortaklığa dönüştürülmesi kararıdır (anonim şirketler kanununun 20 maddesinin 1 bendi).

Kararlardaki Oylama Oranları

Daha öncede açıkladığımız üzere tüzel kişiliklerde şirketlerin nasıl yönetileceği, Genel Müdür’ün hangi yetkiye sahip olduğu, hangi kararları tek başına alabileceği, ortaklar Genel Kurul’unda alınması zorunlu olan kararların neler olduğu kanunda tek tek sayılmıştır. Yatırımcılarımızın Rus Sermaye grupları ile veyahut ta diğer ülke sermaye grupları ile Rusya Fed.da bir ortaklığı düşünmesi halinde şirket türüne karar verirken veya ortaklıktaki hisse dağılımına karar verirken mutlak suretle aşağıda yer alan açıklamaları değerlendirmesinde fayda vardır.

Aşağıdaki kararlar oyların % çoğunluğu ile alınır:

• Tüzüğe değişikliklerin girmesi veya yeni tüzüğün onaylanması
• Şirketin yeniden yapılanması
• Şirketin tasfiye edilmesi
• Beyan edilen maksimum hisse sayısının belirlenmesi
• A.Ş kanunun md:79 yer alan ve tutarı oldukça yüksek olan varlık alım-satım anlaşmalarına ilişkin kararlar

Aşağıdaki kararlar oy çoğunluğu ile alınır:

• Yönetim Kurulu üye sayısının belirlenmesi, üye seçimi ve görev süresi dolmadan üyelerin görevden alınması
• Hisselerin nominal değerinin artışı veyahut ta ek hisse ihracı ile sermaye artışı
• Hisselerin nominal değerinin düşüşü yoluyla veyahut ta piyasadan hisselerin geri çağırılması yoluyla sermayenin düşürülmesi, şirketin kendi hisselerini satın alması, şirketin hukuki şeklini değiştirdiği sırada hisselerin şirket tarafından satın alınması
• Yürütme komisyonunun oluşturulması ve görev süresi dolmadan yetkilerin sona erdirilmesi
• Denetim kurulunun seçimi görev süresi dolmadan yetkilerin sona erdirilmesi
• Audit grubu üyelerinin seçimi
• Yıllık bilanço, kar/zarar cetvelinin, yıllık raporun onaylanması
  • Ek hisselerin veya kıymetli evrakların ihracı sırasında öncelik hakkının hissedarlara tanınması
  • Genel Kurul toplantılarının yönetilmesi
  • Sayım komisyonunun oluşturulması
  • Ortakları ilgilendiren bilgi ve kararların yayınlanacağı açık kaynağın seçimi
  • Hisselerin bölünmesi veya birleştirilmesi
  • Onaylanması gereken anlaşmanın onaylanması (A.Ş kanunu md:83)
  • Holding, endüstriel gruplarla ve benzeri organizasyonlara katılım

Yönetim Kurulu

Genel Kurul’un yetkisi dışında olan konulardan ve şirket genel yönetimi ile ilgili aktivitelerinden sorumludur. Yönetim kurulu, kurul başkanı, denetleme kurulu, şirket denetçisi, şirket yöneticileri ve diğer insanların isteği üzerine tüzükte açıklandığı gibi toplanabilir. Yönetim Kurulunun üye sayısı, genel kurul kararı veya tüzükle belirlenir. Yönetim Kurulunun kararları tüzükte, kanunda veya şirketin yasal dökümanlarında aksi öngörülmedikçe seçilmiş olan yöneticilerin oy çoğunluğu ile alınır. Her üyenin bir oy hakkı vardır. Kurul üyelerinin oyları başka üyelere devredilemez.

Yönetim Kurulu üyeleri, Genel Müdür ve yönetim organlarındaki diğer üyeler şirketin menfaatlari doğrultusunda insaflıca, makul bir biçimde hareket etmelidirler.

Genel Müdür

Bu bölümün giriş kısmında da belirttiğimiz üzere Genel Müdür Rusya Fed.nu kanunları çerçevesinde birinci derecede sorumlu bir ünvandır ve oldukça geniş yetkilere sahiptir. Genel müdür yetki ve sorumluluklarını şirket adına yönetim kurul başkanı ile genel müdür arasında imzalanan sözleşmeden, şirket tüzüğünden, medeni kanundan ve Anonim şirketler kanunundan almaktadır. İş hukuku hükümleri genel müdür açısından şirketler hukukuna aykırı olmadığı müddetçe geçerlidir. Genel müdürün başka şirketlerde yönetici pozisyonunda çalışabilmesi için Ortaklar Genel Kurulunun onayı gerekmektedir. Bu kadar geniş bir yetki ve sorumlulukla donatılmış ünvanın özelliklerinin bilinmesinde fayda vardır. Genel Müdür ortaklar Genel Kurul’u tarafından seçilir ve yine ortaklar Genel Kurul’u tarafından görev süresi dolmadan görevden alınabilir, eğerki bu yetkiler ortaklar genel kurulunca devredilmemişse.

Genel Müdürün hak ve yetkileri aşağıdaki gibidir: Genel Müdür;

1) temsil fonksiyonu dahil şirket adına vekaletnameye ihtiyaç duymadan hareket edebilir ve anlaşma imzalayabilir,

2)  temsil misyonu dahil şirket adına personele vekaletname verebilir,

3)   personeli işe alma, işten çıkartma, transfer etme emirlerini, personele karşı teşvik ve cezalandırma amaçlı yaptırımları uygulayabilir,

4)     Anonim şirketler kanunu ve şirket tüzüğü ile ortaklar genel kurulu, yönetim kurulunun yetkisine dahil edilmeyen diğer hak ve yetkileri üstlenir.

Yine Rusya’da kurulu şirketler açısından bir diğer önemli husus da büyük tutarlı anlaşmalarda Genel Müdür’ün yetkileridir. Anonim şirketler kanunun md:78 göre yüksek tutarlı anlaşmalar, değeri şirket aktifinin %25-50 arasında olan varlıkların satın alınması ve satılmasıdır. Bu gibi durumlarda anonim şirketlerde ortaklar genel kurulu veya yönetim kurulunun onayı gerekir. Şirket aktifinin %50′sini aşan varlıkların satılması veya satın alınması için Ortaklar Genel Kurulunun % ile kabul edilmiş kararı gerekmektedir. Bu düzenlemeler dikkate alınmadan yapılan büyük tutarlı işlemler şirket veya hissedar tarafından açılmış soruşturma ile hükümsüz kılınabilir. Düzenlemeden de anlaşılacağı üzere aktif toplamının %25′ni geçmeyen varlık satın alınması ve satılması Genel Müdür’ün yetkisindedir.

Genel Müdür’ün sorumlulukları nelerdir?

Şirket Genel Müdür’ünün sorumluluklarını farklı kanunlar karşısında incelemekte fayda vardır.

RF İş Kanunun md:195 göre şirket Genel Müdür’ünün veya onun yardımcılarının iş kanunu hükümlerini ihlal ettiği durumlarda personel temsilcisi, işverene (iş sahibine) şikayette bulunabilir. Şikayette yer alan ihlallerin doğru olması durumunda işveren, işten çıkartma dahil Genel Müdür’e karşı bir yaptırım uygulamak zorundadır. Görüldüğü gibi şirketin faaliyeti sırasında iş kanunu hükümleri gereğince Genel Müdür’ün işveren karşısında bir sorumluluğu vardır. Bu neden önemlidir? Çünkü işçilerin mahkemeye başvurması ve mahkemede kazanması durumunda (burada Genel Müdürün ceza alıp almayacağı artık önemli değildir) şirket maddi cezayı üstlenecektir ve işin özü itibarıyla işin sahibi (ceza tutarı kadar) zarar görecektir. RF Ceza Kanunun md:199 göre (Şirket üzerinden vergi ve harçların ödenmemesi) vergi borçlarının, şirketin Genel Müdür’ü veyahut ta şirket faaliyetini etkileyen diğer yetkili kişi tarafından kasıtlı olarak ödenmemesi durumunda, 300000 rubleye (veya suçlu bulunan kişinin 2 yıllık geliri) kadar para cezası veya 4 ile 6 ay arası tutuklama veyahut ta 2 yıla kadar hapis cezası öngörülebilinir. RF Ceza Kanunu md:199.2 göre satılması halinde vergi borcunun ödenebildiği mülkü saklayan girişimciler ve şirket yöneticileri cezalandırılırlar. RF İdari Ceza Kanunun md: 15.3 göre vergi organına veya özel fonlara kaydolma süresinin ihlalinden dolayı şirket yetkililerine 500 ile 1000 ruble arasında para cezası kesilir. RF İdari Ceza Kanunun md: 15.4 göre banka hesabının açıldığının zamanında vergi dairesine bildirilmemesi halinde, şirket yetkililerine 1000 ile 2000 ruble arasında para cezası kesilir. RF İdari Ceza Kanunun md: 15.5 göre vergi beyannamelerinin zamanında vergi dairesine teslim edilmemesi halinde, şirket yetkililerine 300 ile 500 ruble arasında para cezası kesilir. RF İdari Ceza Kanunun md: 15.6 göre vergi denetimi için gerekli evrakların ilgili organlara ibraz edilmemesi halinde, şirket yetkililerine 300 ile 500 ruble arasında para cezası kesilir. RF İdari Ceza Kanunun md: 15.11 göre muhasebe kaydının kaba ihlalinden dolayı şirket yetkililerine 2000 ile 3000 ruble arasında para cezası kesilebilir.

1.3. Limited Şirketler (OOO)

Tanım

Limited şirketlerin hukuki durumu RF Medeni Kanun ve Limited şirketler kanunu ile belirlenir. RF Medeni kanunun md:87 göre limited şirketler, sermayesi belli paylara bölünmüş bir veya birden fazla kişi tarafından kurulan şirketlerdir. Limited şirketlerin kurucu ortakları, şirket borçlarından kendilerine ait payların değeri kadar sorumludurlar. Ancak kurucu ortaklar, genel müdür veya şirket kararlarını etkileyecek diğer kişiler bilerek yaptığı eylemlerden (eylemsizliğinden) dolayı şirket iflas ederse, bu kişiler şirket borçlarından tüm malvarlığıyla müteselsil sorumluluk taşırlar.

“Limited şirketler hakkında” kanunun madde 2 paragraf 1 göre (bundan sonrası “kanun”) “bir veya bir kaç kişi (kişilik) tarafından kurulan, işletmenin kuruluş sermayesindeki payları – kuruluş evraklarında belirlenen orana göre ortaklar arasında paylaştırılan bir tüzel kişiliktir.

Şirket ortakları, ortaklığın faaliyetlerinden sorumlu değillerdir, ancak yatırılan payları kadar, ortaklığın faaliyetleri sonucu oluşabilecek zararlardan sorumludurlar. Sermaye taahhüdünün tamamını yerine getirmeyen ortaklar, taahhüdün tamamını yerine getirip getirmediklerine bakılmaksızın taahhüt ettikleri payın değeri kadar şirket borçlarından sorumluluk taşırlar.

Limited şirketin ortak sayısı 50 kişiye geçemez aksi halde şirket ya anonim şirkete dönüşmelidir yada tasfiye edilmelidir.

Limited Şirketlerin Kuruluş Evrakları

Limited şirketlerin kuruluş evrağı, ortakların imzaladıkları ve onayladıkları tüzüktür. Limited şirketler kanununun md:12/2.fıkrası uyarınca tüzükte yer alacak bilgiler aşağıdaki gibidir:

• Şirketin tam ve kısaltılmış ünvanı
• Şirketin adresi
• Sermaye tutarı
• Yönetim organlarının yapısı ve yetkileri ve karar alma mekanizması
• Ortaklar Genel kurulunun hazırlanması ve yürütülmesi düzeni, ilgili kararın oybirliği veyahut ta basit çoğunlukla alınacağı soruların listesi
• Şube ve filyaller ile ilgili bilgiler
• Şirketin ortaklarının hak ve sorumlulukları
• Pay devir süreci
• Limited şirketler kanununun öngördüğü diğer bilgiler

Limited şirketin kuruluşu Genel Kurul’da oybirliği ile kararlaştırılır (Eğer ortak tek kişi ise bu karar o kişi tarafından kendi başına alınır). Şirketin tüzüğünde yürütülecek faaliyet konuları belirlenmelidir.

Kuruluş sermayesi

RF Ltd.Şti kanunun md:14 göre Limited şirketlerin kuruluş sermayesi ortakların taahhüt ettikleri payların nominal değerinden oluşur. Limited şirketlerin asgari sermaye tutarı 10 000 rubledir. Sermaye taahhüdü nakit, kıymetli evrak veya para cinsinden ifade edilebilen hertürlü varlık yada mülkiyet hakkı olabilir. (Araziyi bedelsiz kullanma hakkı ticari şirketlerin sermaye taahhüdü olarak kabul edilmemektedir). Ayni sermaye taahhüdünün para cinsinden değeri Genel Kurul’da oybirliği ile tespit edilir. Eğer şirket ortağının beyan ettiği ayni sermaye tutarı 20000 Rubleyi geçiyorsa, ayni sermaye konusu varlığa değer biçmek için bağımsız uzman görevlendirilir. (Bu durumda ortağın ayni sermaye konusu varlığa biçtiği değer bağımsız uzman’ın beyan ettiği değerden fazla olamaz.)

Pay senetlerinin (Sermaye taahhüt borçlarının) ödenmesi

RF Ltd. Şti kanunun md:16 göre limited şirketin ortakları, şirketin devlet siciline kayıt tarihinden itibaren 1 yıllık süre içeresinde tüzükte taahhüt ettikleri sermaye taahhüt borçlarını ödemek zorundadır.

Şirketin ortağa borçlu olduğu durumda, ortağın alacağından vazgeçmesi (şirkete borcu bağışlaması) yoluyla sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi söz konusu değildir. Sermaye artış kararı, sermaye taahhüt borcunun tamamının yerine getirilmesinden sonra mümkündür.

Yedek akçe

Limited şirketler kanununda (md:30) anonim şirketler kanunundan farklı olarak yedek akçe fonu veyahut ta diğer fon ayırma zorunluluğu yoktur. Ortaklar isterlerse yedek akçe fonu ayırabilirler ve bunu istediği gibi harcayabilirler (kullanabilirler).

Zorunlu Tasfiye Hali

RF Medeni Kanunun md:90/4.fıkrasına göre 2.ci mali yılın ve takip eden mali yılların sonunda Limted şirketlerin net aktiflerinin değeri asgari sermaye tutarının altına inerse (10000 Ruble) Limited şirket tasfiye olmak zorundadır. Aynı hükümler limited şirketler kanunun 20. maddesinin 3. bendinde de yer almaktadır.

Zorunlu tasfiye prosedürünü vergi dairesi başlatabilir. Bu hakkı “Rusya Federasyonu Vergi organları” kanunun 7. maddesinin 11. bendinden almaktadır. Bu madde uyarınca vergi organları mahkemelerden her türlü tüzel kişiliklerin tasfiyesini mahkeme yoluyla isteyebilirler. Ancak RF arbitraj mahkemeleri bu konuda farklı bir yaklaşım sergileyebilmektedir. Eğer şirket vergi yükümlülüklerini yerine getiriyorsa, diğer şirketlere borçlarını zamanında ödüyorsa ve net aktif değerinin düzeltilmesi için adımlar atmışsa (örneğin mali yardım yapılmışsa) şirket tasfiyesi davası düşmektedir. Yine de 18 temmuz 2003 tarihli14-n nolu Rusya Federasyonu Anayasa mahkemesinin kararında, Medeni kanunun 99. maddesinin 4 bendinde ve anonim şirketler kanunun 35. maddesinin 5. ve 6. bentlerinde yer alan “NET AKTİF DEĞER” gerekçesinin zorunlu tasfiye için yeterli bir sebep olduğu belirtilmiştir.

Temettüler

RF Ltd. Şti kanunun md:28 göre limited şirketler 3 ay, yarıyıl ve 9 ay sonu itibarıyla ara (geçici) temettü ödeyebilirler. Ortaklar arasında dağıtılacak temettü tutarı, ortakların şirket sermayesinde sahip oldukları paylara göre orantılı olarak dağıtılır. Genel Kurul’da oybirliği ile alınan kararla, şirketin tüzüğünde temettüler için farklı dağılım oranları öngörülebilir. Temettü dağıtım kararının alınabilmesi için bazı şartlar aranmaktadır:

1. Şirket sermayesinin tamamının ödenmiş olması.
2. Şirket net aktif değeri sermaye tutarından daha az ise veya temettü ödemeleri sonucunda şirket net aktif değeri sermaye tutarının altına inecek ise temettü ödemeleri yapılamaz.
3. Şirket iflas şartlarını taşıyor ise veya temettü ödemeleri sonucunda şirket iflas belirtilerine kavuşacak ise temettü ödemeleri yapılamaz.

Kararlardaki Oylama Oranları

RF Ltd. Şti kanunun md:32 göre Limited şirketin ortakları, şirket sermayesinde sahip oldukları payların değeri ile orantılı olarak oy kullanma hakkına sahiptirler. Genel Kurul’da oybirliği ile alınan kararla, şirketin tüzüğünde oylama sırasında ortaklar için farklı oy kullanım oranları öngörülebilinir. Söz konusu düzenin ortadan kaldırılması (farklı oy kullanım hakkı) yine oybirliği ile sağlanmalıdır.

Şirket tüzüğünün değişikliği ve sermaye tutarının değişmesi ile ilgili kararlar ortaklar genel kurulunda oyların 2/3 ‘ü ile alınır.

Şirket şubesi ve/veya temsilcilik açma kararı genel kurulda oyların 2/3′ü ile alınır. Limited şirketler kanununa göre Limited şirketin belli bir ortağına kanunda tanınan haklar dışında ilave haklar verilebilir. Söz konusu karar ortaklar genel kurulunda oyların 2/3 ‘ü ile alınır. Eğer Limited şirketin tüm ortaklarına ilave hak tanınmak isteniyorsa ilgili karar ortaklar genel kurulunda oybirliği ile alınır.

Sermaye artışı kararı ortaklar genel kurulunda oyların 2/3′ü ile alınır. İlave ortak almak suretiyle sermaye artışı kararı ortaklar genel kurulunda oyların 2/3′ ü ile alınır.Şirket ortaklarının sermaye taahhütlerini yerine getirmeleri ile ilgili karar ortaklar genel kurulunda oyların 2/3′ ü ile alınır.

Şirketin ana sözleşmesine (kuruluş anlaşmasına) değişikliklerin gir mesi ile ilgili karar genel kurulda oybirliği ile alınır. Şirketin tasfiye edilmesi ve hukuki şeklinin değiştirilmesi kararları genel kurulda oybirliği ile alınır.

Şirket tüzüğünün onaylanması ve ayrıca ortakların sermaye aidatı olarak taahhüt ettikleri varlıkların parasal değerinin tespiti ile ilgili karar oybirliği ile alınır.

Ortaklara ait pay dağılımlarının değişebileceği pay satışı, payın 3.kişilere satışı ve bununla ilgili olarak değişikliklerin kuruluş evraklarına girmesi ile ilgili karar oybirliği ile alınır. Mülküne acz vesikası konulan borçlu ortağa ait payın (pay kısmının) gerçek değerinin, diğer şirket ortakları tarafından kendi payların dağılımına göre borçlu ortağın alacaklılarına ödenmesi kararı genel kurulda oybirliği alınır.

Sermaye paylarının şirket ortakları tarafından ödenmesi kararı 2/3 oranıyla alınır. (Tüzükle farklı oy oranı öngörülebilir)

Şirket ortaklarının pay dağılımıyla orantılı olmaksızın sermaye paylarının ödenmesi hükümleri ve sermaye paylarının ödenmesine sınırlama getiren hükümler oybirliği ile alınır. Söz konusu hükümler yine oybirliği ile iptal edilir.

Yukarıda adı geçen sınırlamaları sadece belli bir ortak için tespit eden tüzük maddelerinin değişmesi ve kaldırılması, Genel Kurul’da oyların 2/3 çoğunluğu ile mümkündür.

Yönetim Kurulu

RF Ltd. Şti kanunun md:32 uyarınca şirket tüzüğü ile Yönetim Kurulu’nun oluşturulması öngörülebilir. Yönetim Kurulu üyelerinin yetkileri Limited şirketler kanunun öngördüğü düzen içinde tüzükle belirlenir. Şirket tüzüğü ile Yönetim Kurulu üyelerine aşağıdaki yetkiler verilebilir:

• Şirket yönetim organlarının oluşturulması
• Onların yetkilerinin önceden sona erdirilmesi
• Yüksek tutarlı anlaşmaların yapılması
• Onaylanması gereken anlaşmaların onaylanması
• Genel Kurul’un çağırılması, toplanması ve düzenlenmesi
• Limited şirketler kanunun öngördüğü diğer sorunların karara bağlanması

Genel Müdür

Bu bölümün giriş kısmında da belirttiğimiz üzere Genel Müdür Rusya Fed.nu kanunları çerçevesinde birinci derecede sorumlu bir ünvandır ve oldukça geniş yetkilere sahiptir. Bu yetkiler kanunla verildiği için özel hukuk çerçevesinde düzenlenmiş vekaletnameler ile kanuna aykırı bir biçimde sınırlandırılamaz. Bu sınırlandırmanın yapılacağı yer şirket tüzüğüdür. Bu kadar geniş bir yetki ve sorumlulukla donatılmış ünvanın özelliklerinin bilinmesinde fayda vardır. Genel Müdür ortaklar Genel Kurul’u tarafından seçilir ve yine ortaklar Genel Kurul’u tarafından görev süresi dolmadan görevden alınabilir.

Genel Müdürün hak ve yetkileri aşağıdaki gibidir: Genel Müdür;

1)   temsil fonksiyonu dahil şirket adına vekaletnameye ihtiyaç duymadan hareket edebilir ve anlaşma imzalayabilir,

2)  temsil misyonu dahil şirket adına personele vekaletname verebilir,

3)    personeli işe alma, işten çıkartma, transfer etme emirlerini, personele karşı teşvik ve cezalandırma amaçlı yaptırımları uygulayabilir,

4)    Limited şirketler kanunu ve şirket tüzüğü ile ortaklar genel kurulu, yönetim kurulunun yetkisine dahil edilmeyen diğer hak ve yetkileri üstlenir.

RF İş kodeksinin 277. maddesi uyarınca genel müdür şirkete karşı tam ölçüde sorumluluk taşımaktadır. Bu maddenin anlamı genel müdür ile anlaşma imzalanırken tam maddi sorumluluk şartlarının yazılmasına gerek yoktur, çünkü kanun uyarınca bu sorumluluk zaten genel müdüre tahsis edilmiştir.

Yine Rusya’da kurulu şirketler açısından bir diğer önemli husus da büyük tutarlı anlaşmalarda Genel Müdür’ün yetkileridir. Limited şirketler kanunun md:46 göre yüksek tutarlı anlaşmalar, değeri şirket aktifinin %25′ini veya üstünü aşan varlıkların satın alınması ve satılmasıdır. Bu gibi durumlarda Limited şirketlerde ortaklar genel kurulu veya yönetim kurulunun onayı gerekir. Ancak şirkette yönetim kurulun bulunması halinde bilanço aktifinin %25-50 arasında olan varlıkların satın alınması ve satılması ile ilgili kararları alma yetkisi yönetim kuruluna devredilebilir. Şirket aktifinin %50′sini aşan varlıkların satılması veya satın alınması için Ortaklar Genel Kurulunun % ile kabul edilmiş kararı gerekmektedir. Bu düzenlemeler dikkate alınmadan yapılan büyük tutarlı işlemler şirket veya hissedar tarafından açılmış soruşturma ile hükümsüz kılınabilir. Düzenlemeden de anlaşılacağı üzere aktif toplamının %25′ni geçmeyen varlık satın alınması ve satılması Genel Müdür’ün yetkisindedir. Yine tüzükte büyük tutarlı anlaşmalar için genel kurul veya yönetim kurul kararına gerek yoktur diye bir şart koyabiliriz, böylelikle Genel müdürün bu konudaki yetkileri genişletilmiş olur.

Genel Müdür’ün sorumlulukları nelerdir?

Şirket Genel Müdür’ünün sorumluluklarını farklı kanunlar karşısında incelemekte fayda vardır.

RF İş Kanunun md:195 göre şirket Genel Müdür’ünün veya onun yardımcılarının iş kanunu hükümlerini ihlal ettiği durumlarda personel temsilcisi, işverene (iş sahibine) şikayette bulunabilir. Şikayette yer alan ihlallerin doğru olması durumunda işveren, işten çıkartma dahil Genel Müdür’e karşı bir yaptırım uygulamak zorundadır. Görüldüğü gibi şirketin faaliyeti sırasında iş kanunu hükümleri gereğince Genel Müdür’ün işveren karşısında bir sorumluluğu vardır. Bu neden önemlidir? Çünkü işçilerin mahkemeye başvurması ve mahkemede kazanması durumunda (burada Genel Müdürün ceza alıp almayacağı artık önemli değildir) şirket maddi cezayı üstlenecektir ve işin özü itibarıyla işin sahibi (ceza tutarı kadar) zarar görecektir.

RF Ceza Kanunun md:199 göre (Şirket üzerinden vergi ve harçların ödenmemesi) vergi borçlarının, şirketin Genel Müdür’ü veyahut ta şirket faaliyetini etkileyen diğer yetkili kişi tarafından kasıtlı olarak ödenmemesi durumunda, 300000 Rubleye (veya suçlu bulunan kişinin 2 yıllık geliri) kadar para cezası veya 4 ile 6 ay arası tutuklama veyahut ta 2 yıla kadar hapis cezası öngörülebilinir.

RF Ceza Kanunu md:199.2 göre satılması halinde vergi borcunun ödenebildiği mülkü saklayan girişimciler ve şirket yöneticileri cezalandırılırlar.

RF İdari Ceza Kanunun md: 15.3 göre vergi organına veya özel fonlara kaydolma süresinin ihlalinden dolayı şirket yetkililerine 500 ile 1000 ruble arasında para cezası kesilir. RF İdari Ceza Kanunun md: 15.4 göre banka hesabının açıldığının zamanında vergi dairesine bildirilmemesi halinde, şirket yetkililerine 1000 ile 2000 ruble arasında para cezası kesilir.

RF İdari Ceza Kanunun md: 15.5 göre vergi beyannamelerinin zamanında vergi dairesine teslim edilmemesi halinde, şirket yetkililerine 300 ile 500 ruble arasında para cezası kesilir. RF İdari Ceza Kanunun md: 15.6 göre vergi denetimi için gerekli evrakların ilgili organlara ibraz edilmemesi halinde, şirket yetkililerine 300 ile 500 ruble arasında para cezası kesilir. RF İdari Ceza Kanunun md: 15.11 göre muhasebe kaydının kaba ihlalinden dolayı şirket yetkililerine 2000 ile 3000 ruble arasında para cezası kesilebilir.

Limited şirketlerde genel müdür yetkilerinin sınırlandırılması

Rusya Federasyonu’nda yatırımcıların en çok ilgilendiği konuların birisi de genel müdür yetkilerinin sınırlandırılmasıdır. Rusya Federasyonu’nda yerleşik Türk firmalarına baktığımızda tamamına yakın bir kısmının limited şirket şeklinde örgütlendiğini görüyoruz. Bu nedenle özellikle limited şirketlerdeki genel müdür yetkilerinin sınırlandırılmasına yer verilmiştir.

Şirket kuruluşu sırasında, kuruluş evraklarında yönetim organlarının yapısı ve yetkileri belirlenmelidir.

Yönetim organlarının yetkileri, şirketin iç yazışma evraklarında belirlenebilir. Örneğin, genel kurul toplantısı hakkındaki yönetmeliklerde, genel müdür hakkındaki yönetmeliklerde veya ortaklar arasındaki Türkiye kanunlarına göre yapılan anlaşmalarda da sınırlandırılabilir. Ama, ortaklar arasında veya ortaklar ile genel müdür arasında anlaşmazlığın doğması durumunda, mahkeme bu konu hakkında hukuk normlarına ve şirket tüzüğüne bakarak değerlendirme yapacaktır. Şirket tüzüğünde kanunlara uymayan maddelerin bulunması halinde, ilgili tüzük maddeleri değerlendirmede dikkate alınmayacaktır. Böylece, şirket yönetim organlarının yetkilerini belirleyen iç yazışmalardaki yönetmelikler, kullanılmakta olan kanunlara harfiyen uymalıdır ve şirketin kuruluş evraklarına (tüzüğe) karşı olmamalıdır.Genel müdür tarafından alınan tüm kararlar genel kurul onayı ile yapılması tüzükte belirtilebilir. Bu durumda ortaklar genel müdürün yetkilerini en aza indirmiş olurlar. Belirtelim ki tüzükte değişiklik yapılması kararı oy birliğiyle alınmalıdır (limited şirketler kanunun 37.md.).

Yukarıda bahsettiğimiz genel müdür yetkilerini sınırlama sistemi bir taraftan istenen kontrolü sağlarken diğer taraftan bu kadar sınırlama getirilmesi, genel müdürün, örnekte olduğu gibi 200 000 rubleyi aşan anlaşmaları imzalayabilmesi için, ortaklar genel kurulunu toplayarak bu konuda onay kararı alması gerekecektir. Görüş birliği alınamaz ve genel müdür tarafından bahsedilen anlaşma imzalanır ise, ortaklardan birisi mahkemeye başvurarak bu anlaşmayı geçersiz kabul ettirebilir (RF Medeni Kanunun md.168, 174, limited şirketler kanunu md 45, 46). Böylece ortaklık, genel müdürün izinsiz hareketlerinden korunmuş olacaktır, ama diğer taraftan bu durum karar alma ve anlaşmaların imzalama prosedürünü uzatmış olacaktır. Genel müdür yetkilerini sınırlayarak, şirket ortaklarının artan sorumluluklarını da unutmamak gerekir (ortakların aldığı karar/anlaşma sonucu şirket iflas ederse, oluşan zararlardan genel müdür değil ortaklar sorumlu olacaktır). Şirket ortaklarının şirketin Rusya Federasyonu’ndaki faaliyetleri ile ilgili bütçesine ve günümüz ekonomik gerçeklerine uygun normlar- sınırlamalar koymasında fayda vardır.

Yukarıdakilere ek olarak, limited şirketler kanunu md.32 göre; ortaklığın rutin işlerin in kontrolü ve takibi için tek kişilik yönetim organı yanında konsey yönetim kurulu (müdürlük gibi) oluşturulabilir. Konsey yönetim organının faaliyet ve karar alma prosedürlerini kanunen şirket ortakları belirleyebilir.

Seçenek 2: Şirkette konsey yönetim kurulu kullanımı ile iki basamaklı yönetim sisteminin yapısı

Şirkette, genel kurul toplantısı ve yönetim organından oluşan, tek yönetim organının (genel müdür/müdür) yanında bir de konsey yönetim kurulu oluşturulur. Genel müdür ile konsey yönetim kurulunun arasındaki görev, sorumluluk ve yetki paylaşımları şirket tüzüğünde net bir biçimde tanımlanmalıdır. Ayrıca genel müdür ile ilgili yönetmelikte ve onun görevleri ve konsey yönetim kurulu ile ilgili yönetmelikte onların görevleri tekrar belirlenebilir. Genelde konsey yönetim kurulu genel müdür görevlerinin bir kısmını yapmaktadır.

Pratikte, genel müdürün yanına konsey yönetim kurulu oluşturmak çok ortaklı ve/veya büyük ölçekli şirketlerde uygulanmaktadır. Sebebi ise şirketteki görevlerin, yetkilerin dağılımı suretiyle tek bir karar alma merkezinden kaçınılmasıdır. Küçük şirketlerde ise genelde genel müdür ile konsey yönetim kurulu arasında görevleri paylaştırmak çok zordur, üstelik bu ayrım sadece yönetim kademesinin büyümesine sebep olacaktır.

Seçenek 3: Şirketin üç basamaklı yönetim yapısı

Şirkette üç basamaklı yönetim sistemi uygulama açısından iki basamaklı sistemden biraz daha karmaşık ve evrak açısından kurumsal know-how gerektirmektedir. Şirkette bu yapının uygulanmasında yönetim organları aşağıdakilerden oluşturulur:

1)  Ortaklar genel kurul toplantısı,

2)   Yönetim kurulu ,

3)   Şirketin tek yönetim organı (genel müdür/müdür)

Şirkette üç basamaklı yönetim sisteminin kullanılmasında, genel müdür yetkilerinin sınırlandırılması için genel müdürün bazı görev ve yetkileri yönetim kuruluna veya yönetim kuruluna ve genel kurul toplantısına devredilir. Bu da tüzükte aşağıdaki gibi belirtil melidir: Tüzükte “genel müdürün tüm anlaşmaları veya bazı anlaşmaları imzalayabilmesi için genel kurul toplantısının onayı alınmalıdır” ifadesi yer alır veya

Genel müdürün tüm anlaşmaları veya bazı anlaşmaları imzalayabilmesi için şirketin yönetim kurulunun onayını almalıdır veya Genel müdür 2 000 000 rubleyi aşmayan anlaşmaları imzalayabilmek için şirket yönetim kurulundan onay almalıdır. 2 000 000 rubleyi aşan anlaşmalarda şirketin ortaklar genel kurul kararı gerekecektir. Bu şekilde görev ve yetki paylaşım çeşitleri istek ve taleplere uygun olarak düzenlenebilir.Yönetim kurulu, ortaklar genel kurul toplantısına raporlamak zorundadır (alınan kararlardan sorumludur). Genel müdür ise hem ortaklar genel kurul toplantısına hem de yönetim kuruluna karşı alınan kararlardan ve yapılan anlaşmalardan sorumludur.

Kurucu Ortakların Sorumlulukları

Medeni kanunun 87. maddesinin 1 bendi uyarınca şirket ortakları şirket borçlarından sorumlu değildir. Ancak yatırımcılar bu maddeyi dikkate alarak ortakların sorumlu olabileceği halleri göz ardı edebilmektedirler. Medeni kanunun 56. maddesinin 3. bendi uyarınca “eğer şirket iflası tüzel kişiliğe talimat verebilecek ortak veya diğer kişilerin eylemlerinden dolayı gerçekleşmiş ise ve şirketin varlıkları borçları karşılayacak tutarda değil ise, bu kişilere müteselsil sorumluluk ile bu kişilerden bu borçlar tazmin edilebilir”. Medeni kanunun bu maddesi “iflas kanununun” 10. maddesinin 4. bendi ile pekişmektedir. Bu tür sorumluluk mahkeme yolu ile gerçekleşmektedir.

Genel bir kural olarak, şirket kurucularının müteselsil sorumluluğu iki koşulun bulunması halinde söz konusu olabilir:

1. Şirket tasfiye ediliyor ise,

2. Şirketin mülk satışından elde edilen gelirleri dahil şirket aktifleri borçları kapatmak için yeterli değil ise.

Rusya Federasyonu Medeni Kanununun 399. maddesi uyarınca alacaklı, borcu ortaklardan talep etmeden önce, asıl borçludan (şirketten) talep etmelidir. Vergi dairesinin vergi borçları ile ilgili ortaklardan bir talepte bulunması söz konusu mudur? RF Yüksek Arbitraj Mahkemesinin ve RF Yüksek Mahkemesinin 11 haziran 1999 tarihli Genel Kurulunun N 41/9 Kararının 15. maddesi uyarınca, vergi borçlarının talebi sadece medeni kanun uyarınca müteselsil sorumluluk atfedilmesi durumunda mümkündür.

RF VK 49. maddesi uyarınca şirket ortaklarına müteselsil sorumluluk öngörülmüştür ancak bu sorumluluğun ortaklara yansıtılma şartları ve prosedürü medeni kanunda ele alınmıştır. RF VK 49. maddesinin 2. bendi uyarınca şirket ortakları sadece onların eylem veya eylemsizliğinden dolayı şirket iflas etmiş ise müteselsil sorumluluk taşır. Özetleyecek olursak şirket ortaklarının şirketin vergi borçlarından dolayı sorumluluk taşıması için aşağıdaki şartların gerçekleşmesi gerekir:

-  iflas sonucu şirket tasfiye ediliyorsa,

-   şirketin vergi borçlarını kapatmak için şirket aktifleri yetersizse,

-   şirketin iflasının ortakların eylemlerinden veya eylemsizliğinden kaynaklandığının tespit edilmesi halinde.

Şartlardan birisinin olmaması vergi dairesinin ortaklardan vergi borçlarını talep etmesini imkansız kılmaktadır.

 

Pay devirleri

Limited şirketler kanunu md:21 uyarınca ortak kendi payını diğer ortaklara satabilir. Bu satış için diğer ortakların izni gerekmez. Eğer tüzükte aksine bir hüküm yoksa şirket payının 3.kişilere satışı mümkündür.

Yine tüzükte aksine bir hüküm yoksa (Ltd. Şirketler kanunu md:21/4.fıkra) şirket ortakları payın satışında öncelikli satın alma hakkına sahiptirler. Eğer şirket ortakları öncelikli satın alma hakkından faydalanmak istemiyorlarsa şirket payı 3.kişilere satılabilir. Eğer tüzükle payların 3. kişilere satışı yasaklanmışsa (Ltd. Şirketler kanunu md:23/2.fıkra) ve bu durumda diğer ortaklar ayrılan ortağın payını satın almak istemiyorlarsa, şirket satılan bu payı kendisi almak zorundadır.

Ancak payların 3. kişilere satış yasağı payların 3. kişilere devredilemeyeceği anlamına gelmez. Pay satış işlemi yerine hibe, karşılıksız devir gibi sözleşmeler ile paylar 3. taraflara devir edilebilmektedir. Bu durumda 3. taraflara pay satışının kanun dışı kabul edilebilmesi için açılan davalarda mahkeme kararları genelde ortakların aleyhinedir. Bunun ana sebebi ise Rusya Federasyonu’ndaki mahkemeler her bir işlemin sahte olup olmadığını inceler, birden fazla işlemin olması halinde, işlemlerin toplamına bakarak yorum yapmaz (hibe sözleşmesi öncesi veya sonrasındaki taraflar arasındaki diğer işlemlerin toplamına) (28 Nisan 2008 tarihli N A56-33842/2006 Kuzey-batı Arbitraj mahkemesinin kararı).

1.4. ŞİRKET KURULUŞLARI

Rusya Fed.da tüzel kişilerin ve özel teşebbüslerin registre (sicil) düzeni 08.08.2001 tarih N 129-03 sayılı Federal Kanunla düzenlenir.

Rusya Fed.da tüzel kişilerin ve özel teşebbüslerin registre işlemlerini, kurulacak işletmelerin veya registre olmak isteyen özel teşebbüslerin bulundukları yerlerdeki vergi organları yapar.

Şirket kuruluş işlemi için vergi organları devlet harcı tahsil ederler. Şirket registresi, şirket registresi için gerekli bütün evrakların toplandığı ve ilgili vergi dairesine ulaştırıldığı günden sonra 5 iş günü içinde gerçekleşir.

Şirket kuruluşu için aşağıdaki belgelere ihtiyaç duyulur:

1)            Noter tarafından onaylanmış şirket kurma başvurusu

2)            Rusya Federasyonu’nda şirket kurma kararı

3)            Kurulacak şirketin kuruluş evrakları (Tüzük, protokol, karar)

4)            Kurucu ortağın yabancı tüzel kişi olması halinde, söz konusu tüzel kişinin yerleşik olduğu ülkenin kanunlarına göre tüzel kişi olduğunu kanıtlayan resmi evraklar (Ticaret sicil gazetesi, vergi sicil no’su, sanayi ve ticaret odasına kayıtlı olduğuna dair belge)

5)            Kurucu ortağın şahıs olması halinde pasaport (noter onaylı pasaport tercümesi)

6)            Devlet harcının ödendiğine dair belge.

Kanunun md:9 göre, kurucu ortağın yabancı tüzel kişi olduğu durumda, tüzel kişilerin registresi sırasında Rus noter tarafından onaylanacak şirket kurma başvurusunu söz konusu yabancı tüzel kişinin Genel Müdürü veyahut ta aynı pozisyonda görev alan kişisi imzalamak zorundadır.

Şirket kurulduktan sonra ilgili sosyal sigorta fon’undan, zorunlu sağlık sigortası fon’undan, emeklilik fon’undan ve istatistik dairesinden kayıt belgeleri alınmak zorundadır.

Şirketin banka hesabı açıldıktan sonra hesap açılış bilgileri 7 işgünü içinde vergi dairesine ulaştırılmalıdır aksi halde 5000 Ruble ceza kesilir.