UKRANYA VERGİ SİSTEMİ

UKRAYNA VERGİ SİSTEMİ ÖZETİ

Ukrayna’da vergi düzenlemesi ‘Vergi Sistemi Kanunu’ ile yapılmıştır. Söz konusu kanun vergi oranlarının, muafiyetlerin ve vergi matrahının hesaplamasında kullanılan yöntem ve mekanizmaların özel vergi kanunları dışında başka kanunlarla getirilemeyeceğini öngörmektedir. Bu hususa ek olarak, vergi oranlarının ve vergi matrahının belirlenmesinde kullanılan mekanizmalarda herhangi bir değişiklik öngürülüyorsa, bunlar yeni bütçe yılının başlangıcından en az 6 ay önce getirilmeli ve ancak yeni bütçe yılında yürürlüğe girebilmektedir. Vergi Sistemi Kanunu Ukrayna’da uygulanan çeşitli vergilere yer vermektedir. Ukrayna’da iki çeşit vergi bulunmaktadır.

 

1.Genel   2. Yerel

 

1. Genel vergiler: Ukrayna Meclisi tarafından getirilir ve Ukrayna genelinde uygulanır.
2. Yerel vergiler ve bunların matrahları ise yerel idareler tarafından Ukrayna kanunlarında öngörülen azami oranları aşmayacak şekilde konulur.

 

Kurumlar Vergisi

 

İşletme Karlarının Vergilendirilmesi Hakkında Ukrayna Kanunu (Kurumlar Vergisi Kanunu) kurumlar vergisine ilişkin düzenlemeleri yapmıştır. Söz konusu Kanun 1 Temmuz 1997 yılından beri yürürlükte bulunmaktadır. Bu Kanun uyarınca Kurumlar Vergisi mükellefleri şunlardır.

 

1. 1.    Ukrayna içinde veya dışındaki faaliyetleri sonucunda kar elde eden Ukrayna’da yerleşik işletmeler (kamu, özel kurumlar ve benzeri kuruluşlar)

 

1. 2.    Ukrayna kaynaklarını kullanarak kar elde eden Ukrayna’da yerleşik olmayan şahıslar ve tüzel kişilikler (diplomatik temsilcilikler ve vergiden muaf olan kuruluşlar hariç)

 

1. 3.    Ana birimlerinin vergilendirildiği ülkeden farklı bir ülkede faaliyet gösteren ve tüzel kişiliği haiz olmayan yukarıda yer verilen kuruluşların şube, bölüm veya ayrı birimleri

 

1. 4.    Karlarını Ukrayna kaynaklarından elde eden yerleşik olmayan kişilerin/kuruluşların daimi işletmeleri veya temsilclikleri.

 

Kurumlar vergisi %25’tir. Kurumlar vergisinin matrahı, bir vergi döneminde elde edilen gayri safi gelirden indirilebilir masrafların ve amortismanın çıkarılmasından sonra elde edilen ve kar olarak nitelendirilen kısımdır. Gayri safi gelir ise mükellefın Ukrayna sınıları içinde ve dışında bir vergi döneminde elde ettiği parasal veya ayni veya diğer şekillerdeki toplam gelirdir. Yeni vergi reformu ile bu %25 oranı 01.01.2014 te %16 olacaktır.

 

 

 

Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşmaları

 

Ukrayna aralarında ülkemizin de bulunduğu 48 ülke ile Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması imzalamıştır. Türkiye-Ukrayna arasındaki söz konusu Anlaşma, 27 Kasım 1996 tarihinde imzalanmış ve 29 Nisan 1998 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

 

Yabancı Tüzel Kişiliklerin (Yerleşik Olmayan Tüzel Kişiliklerin) Vergilendirilmesi

 

1. 1.    Yabancı tüzel kişilerin Ukrayna sınırları içinde oluşturdukları daimi tüzel kişilikler (permanent establishments) yoluyla gerçekleştirdikleri ticari faaliyetlerden elde ettikleri karları vergilendirilir.

 

1. 2.    Ukrayna’da daimi tüzel kişilik vasıtasıyla ticari faaliyette bulunmayan yerleşik olmayan tüzel kişiler tarafından Ukrayna sınırları içindeki kaynaklardan elde edilen gelirler, söz konusu gelirlerin yabancı tüzel kişilere veya onların yetkili temsilcilerine ödenmesi esnasında vergilerin iade edilen gelirden düşülmesi şeklinde vergilendirilir.

 

Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yabancı tüzel kişilikler Ukrayna kaynaklarından elde ettikleri şu gelirler çerçevesinde kurumlar vergisi ödemekle yükümlüdürler:

 

Vergi gelirleri, temettü, isim hakları, kira gelirleri, Ukrayna sınırları içinde yapılan emlak satışlarından elde edilen gelirler, menkul kıymet işlemlerinden elde edilen karlar, aracılık gelirleri ve yabancı tüzel kişilerin veya bu tür tüzel kişilerin yerleşik temsilciliklerinin Ukrayna sınırları içindeki iş faaliyetleri çerçevesinde elde ettikleri gelirler.

 

Ancak, Kurumlar Vergisi Kanunu çerçevesinde, yerleşik olmayan kuruluşların (yabancı tüzel kişiler) Ukrayna’da yerleşik kuruluşlara veya bu kuruluşların temsilciliklerine sağladıkları malın veya hizmetin karşılığında elde ettikleri gelirler, Ukrayna kaynaklarından elde edilen gelir olarak addedilmez.

 

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13.2 maddesi hükümü uyarınca, yerleşik kuruluşlar veya yerleşik olmayan kuruluşların daimi kuruluşları tarafından herhangi bir Ukrayna kaynağından elde edilen gelir, bu gelirin yerleşik olmayan kuruluşa yerleşik vergi mükellefi veya yerleşik olmayan kuruluşun yerleşik daimi kuruluşu tarafından ödenmesi halinde, %15 oranında vergiye (witholding tax) tabidir.

 

İlgili ülke ile Ukrayna arasında akdedilen Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması’nda farklı bir hüküm bulunmadıkça yerleşik olmayan şirket ortağına/şirket sahibine ödenecek olan yerleşik bir şirketin temettüsü %15 oranında vergiye tabidir.

 

 

 

 

Şirketlerin Vergilendirilmesi

 

Kurumlar Vergisi Kanunu çerçevesinde yabancı tüzel kişiliklerin Ukrayna sınırları içinde oluşturdukları daimi tüzel kişiler Ukrayna’da bağımsız vergi mükellefi olarak kabul edilmektedirler. Söz konusu kanunun 1.17.maddesi hükmüne göre “yabancı tüzel kişilerin Ukrayna sınırları içinde daimi tüzel kişilik” oluşturması, bu tüzel kişiliğin belli bir işinin bütünüyle ya da kısmen yürütülmesi için sabit bir merkez aracılığıyla örgütlenmesi şeklinde nitelendirilmektedir.

 

Kurumlar Vergisi Kanununa göre, yerleşik olmayan yabancı bir tüzel kişiliğin Ukrayna sınırları içindeki daimi tüzel kişiler vasıtasıyla gerçekleştirdiği ticari faaliyetlerden elde ettiği geliri %25 oranında vergiye tabiidir.

 

Katma Değer Vergisi (KDV)

 

Ukrayna’da Katma Değer Vergisi (KDV) %20 olarak tahsil edilmektedir. KDV Kanununun 2.maddesi hükmü uyarınca,  Ukraynalı veya yabancı tüzel kişiler aşağıdaki durumlarda KDV ödemekle mükelleftirler: Yeni vergi reformu ile bu %20 oranı 01.01.2014 tarihinden itibaren %17 olarak uygulanacaktır. Yeni vergi yasası birçok alanda olumlu değişiklikler getirse de bazı olumsuz uygumlalar halen devam etmektedir. Örneğin; ürün, iş, hizmet ve ticari marka tanıtım masrafları ile yeni iş kurulumu ve yatırım sırasında yapılan bir çok harcama (inşaat, ekipman alımı vs.) sırasında ödenen KDV’ler vergiden düşülememekte; Ukraynalı olmayan firmalara ödenen, şerefiye, danışmanlık, reklam, pazarlama ve mühendislik ücretleri ise sınırlı bir şekilde vergiden düşülebilmektedir.

 

1. Son 12 aylık dönemde vergiden muaf asgari ücretin 3.600 katı değerinde (yaklaşık olarak 11.500 ABD Doları) KDV’ye tabi olan mal ve hizmetlerin tedariki gerçekleştirilmişse,

 

2. Ukrayna’ya ithalat gerçekleştirilmişse,

 

3. Ukrayna sınırları içinde tüketilmek üzere yerleşik olmayan bir tüzel kişilikten mal/hizmet alımı gerçekleştirilmişse.

 

KDV’ye tabi olan işlemler şunlardır:

 

1.Ukrayna sınırları içinde mal ve hizmet satışı

 

2.Ukrayna’ya mal ithalatı

 

3.Ukrayna’dan mal ihracatı

 

4.Ukrayna sınırları içinde tüketilmek üzere yerleşik olmayan bir tüzel kişilikten mal/hizmet alımı

 

5.Ukrayna sınırları dışında tüketilmek üzere mal/hizmet ihracatı

 

 

KDV’ye tabi olmayan işlemler ise şunlardır:

 

1.Menkul kıymetlerin çıkarılması ve nakit karşılığı satılması

 

2.Kiracının ana ikamet yeri olmak kaydıyla finansal kiralama anlaşmaları veya mülk kiralama anlaşmaları çerçevesinde düzenlenen kira ödemeleri

 

3.Gösterilen teminatların (rehnin) bir borç anlaşması çerçevesinde transferi ve borcun ödenmesini müteakip teminatı verene iade edilmesi

 

4.Sigorta hizmetleri

 

5.Sabit varlıkların ortaklık hakları karşılığında bir tüzel kişiliğe bağışlanması

 

KDV Kanunu, ilgili mal ve hizmetlerin kontrat değerinin %20’si oranında tahsil edilir. Söz konusu kontrat değeri ise tüketim vergisi, gümrük vergisi veya ilgili Ukrayna kanunları çerçevesinde gerekli olan diğer tüm vergileri ve ödemeleri içermelidir. Ukrayna sınırları dışında tüketilmek amacıyla mal ve hizmet ihracatında uygulanan KDV oranı %0’dır.

 

KDV İadesi

 

İhracatta KDV oranı ‘0’ olduğu için mal/hizmet ihracatı yapan mükellefler ihraç ettikleri mal/hizmet ile bağlantılı olan girdiler için ödenen KDV miktarı için iade talebinde bulunabilirler. Kanunda KDV iadelerinin ödenmesi için en fazla 30 günlük bir süre yer almasına rağmen uygulamada bu süreyi çok aşan gecikmeler olmaktadır.

 

KDV Mahsubu

 

Girdiler için ödenen KDV tutarlarının söz konusu mükellef tarafından üretilen mal/hizmet miktarından mahsup edilmesi aşağıdaki şartların sağlanması halinde mümkündür:

 

-Girdiler için doğan KDV yükümlülüğünün maliyetlerinin vergiden düşülebilir veya amortismana tabi mal ve hizmet alımı ile bağlantılı olarak tahakkuk etmesi

 

-Girdi olarak satın alınan mal ve hizmetlerin vergiden muaf işlemler çerçevesinde kullanılmayacak olması halinde (KDV Kanunu’nun 7.4 maddesinde düzenlenmiştir.)

 

Satın alınan mal ve hizmetlerin işletmede ya da gerçekten KDV’den muaf işlemler çerçevesinde kullanılması halinde doğan KDV’nin mahsup edilmemekle birlikte vergiden düşülmesi veya amortismana tabii tutulması bazı durumlarda mümkün olabilmektedir. (KDV Kanunu’nun 7.4.4 maddesinde düzenlenmiştir.)

 

Gelir Vergisi

 

Gelir vergisi, Gelir Vergisi Kanunu ile düzenlenmiştir. Söz konusu Kanun, vergi gelirlerinin artırılması ve kayıtdışı istihdamın önlenmesi amacıyla yapılan son değişiklikler sonucunda 1 Ocak 2004 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Gelir vergisi halihazırda %13 olarak uygulanmakla birlikte 1 Ocak 2007 tarihinden itibaren %15’e yükselecektir.

 

%13’lük oran Ukrayna’da yerleşik bir kişinin elde ettiği gelire, gelirin kaynağına bakılmaksızın, uygulanmakta ve yerel para olarak ödenmektedir.

 

1 Ocak 2005’ten geçerli olmak üzere, bazı özel kurallar yürürlüğe girecektir. Bu çerçevede,

 

-Banka mevduatından %5,

 

-Ödüllerden (devlet piyangosu hariç) %26

 

-Yerleşik olmayan kişilerce Ukrayna kaynaklarından elde edilen gelirden %26 (Bu durumun bazı istisnaları mevcuttur. Örneğin faiz, temettü, isim hakları gelirleri için %13 oranında gelir vergisi uygulanacaktır.)

 

oranında gelir vergisi tahsil edilecektir.

 

Gelir Vergisi Kanunu’ndaki bazı belirsizlikler nedeniyle vergi otoriteleri yukarıda sayılan gelirleri ve istisnaları farklı yorumlayabilmektedir. Bu nedenle içinde bulunulan durum iyi incelenerek vergi miktarı hesaplanmalıdır.

 

Ukrayna’da 183 takvim gününden fazla kalan yabancılar diğer bazı şartların da sağlanması halinde (ikametgah, Ukrayna’da bulunma amacı, vatandaşlık vb.) gelir vergisi açısından Ukrayna’da yerleşik olarak kabul edilirler ve gelirleri üzerinden Ukrayna’da vergiye tabi tutulurlar. Ukrayna’da yerleşik kişiler bütün kaynaklardan elde ettikleri toplam gelirleri üzerinden vergilendirilirler. Yerleşik olmayan kişiler ise Ukrayna kaynaklarından elde ettikleri gelirleri üzerinden vergilendirilmekle birlikte, yerleşik kişilere tanınan bazı muafiyet ve kesintilerden yararlanamazlar.

Gelir Vergisi Kanunu uyarınca aşağıda yer alan unsurlar brüt gelire dahil edilebilmektedir.

 

-Hediyeler

 

-Sigorta primi ödemeleri

 

-Kira geliri

 

-Kiralanan mülkün maliyeti, gıda, evde yardımcı olarak çalışan kişilere yapılan ödemeler, vb)

 

-Faiz ve temettü geliri

 

-Yatırım geliri

 

-Miras

 

Gelir vergisi açısından Ukrayna’da yerleşik kişiler ile yerleşik olmayan kişiler için bazı muafiyetler de uygulanmaktadır. Ayrıca, bazı masraflar belgelerle desteklendiği takdirde, vergiden düşülebilmektedir.

 

Yerleşik vergi mükelleflerince Ukrayna dışında ödenen vergiler ilgili ülkedeki vergi tahsilatından sorumlu kurumdan alınan ve verginin ödendiğini gösteren belgenin ibrazı halinde, Ukrayna’da ödenmesi gereken gelir vergisini aşmamak kaydıyla, vergiden düşülebilmektedir.

 

İşverenler, elemanlarının ücretlerinden tahakkuk eden gelir vergisini tahsil etmekle yükümlüdürler.

 

Maaş/Ücret (Bordro) Vergileri

 

Ukrayna’da çalışanlar sosyal güvenlik ve emeklilik açısından garanti altına alınmıştır. İşveren, belirtilen devlet fonlarına Kanun’da öngörülen zorunlu katkıları yapmak zorundadır. Bu katkılar, çalışanların maaşlarına ek olarak ödenir, maaşlarından düşülmez.

İşveren tarafından ödenmesi gereken bordro vergisinin matrahı aylık maaş olup, miktarları şunlardır:

 

1.Emeklilik sigortası                                                %32

2.Geçici işgörmezlik, doğum ve cenaze sigortası   %2,9

3.İşsizlik sigortası                                                    %1,9

4.İş kazası ve meslek hastalığı sonucunda oluşan işgörmezlik sigortası %0,86 ile %13,8 arasında değişen oranlarda

TOPLAM                                                               %37,66 ile %50,6 arasında değişen oranlarda.

 

Yukarıdakine ek olarak, işveren aşağıdaki bordro vergilerini çalışanın maaşından düşmek zorundadır:

 

1.Emeklilik sigortası       %2

2.Sosyal güvenlik           %0,5

3.İşsizlik sigortası           %0,5

 

Belirtilen maaş/ücret (bordro) vergileri için esas alınan maaş/ücrette üst sınır aylık 2.660 Grivnya’dır (yaklaşık 500 ABD Doları). Bir başka deyişle, bu miktarı aşan ücretlerde de vergi kesintisi 2.660 Grivya’lık ücret kadar yapılmaktadır.

 

Toprak Vergisi

 

Toprak Vergisi Kanunu 1992 yılında kabul edilmiştir. Bu Kanun çerçevesinde, arazi için yapılacak ödemeler, arazinin tahmini değeri üzerinden alınması öngörülen toprak vergisi veya arazi kiralama ödemesi şeklinde düzenlenmiştir.

 

Devlet dışındaki toprak sahipleri vergi mükellefi olarak kabul edilirler. Arazi kullanımına ilişkin bir bağış durumunda, kullanıcı arazi sahibine kira ödemez ancak, sahibi adına devlete vergi vermek zorundadır. Kiralama anlaşması çerçevesinde ise kiralayan bir kira ödemesi yapmak durumundadır, ancak arazi vergisini ödemekle mükellef değildir.

 

Toprak Vergisi Kanunu, arazi için 3 tür ödeme öngörmektedir:

 

1.Tarım arazisi için yapılan ödemeler

 

2.İkametgah alanlarının sınırlarının içinde yer alan araziler için yapılan ödemeler

 

3.İkametgah alanları sınırları dışında kalan ve tarım arazisi sıfatını taşımayan araziler (örneğin taşımacılık, iletişim, savunma ve diğer sanayi dalları için ayrılmış araziler, doğal kaynakların bulunduğu araziler, eğlence alanı için ayrılmış araziler, tarihi ve kültürel statüye sahip araziler, orman arazileri ve su kaynaklarına ait araziler) için yapılan ödemeler.

 

Söz konusu araziler için yapılacak ödemeler, arazinin tipine ve konumuna göre değişmektedir.

 

Toprak vergisinin ödenmesinde yerel yönetimler arazinin konumuna göre bir katsayı belirlemektedir. Bu katsayı ile matrahın çarpılması sonucunda vergi oranı hesaplanmaktadır.

 

Tüketim Vergisi

 

Tüketim vergisi, ilgili Kanun çerçevesinde bazı mallardan tahsil edilen dolaylı bir vergidir. Tüketim vergisi, vergiye tabi olan malın bedeline dahil edilmek üzere aşağıda yer alan mükellefler tarafından ödenir:

 

1.Ukrayna sınırları içinde ‘sabit’ tüketim vergisine tabi ürünü üreten tüzel kişiler, bunların şubeleri veya diğer ayrı birimleri

 

2. Ukrayna sınırları içinde üretilmiş ve ürünlerin cirosunun belli bir yüzdesi şeklinde tüketim vergisine tabi olan ürünleri tüketen müşteriler

 

3.Ukrayna sınırları içinde direkt olarak veya daimi kuruluş yoluyla tüketim vergisine tabi ürünü üreten yerleşik olmayan kişiler

 

4.Tüketim vergisine tabi olan ürünü Ukrayna gümrük sahasına ithal eden diğer tüzel kişiller, bunların şubeleri, bölümleri, diğer ayrı birimleri

 

5.Tüketim vergisine tabi olan ürünü Ukrayna gümrük sahasına taşıyan veya Ukrayna gümrük sahasından dışarı taşıyan (denizyolu dahil olmak üzere) Ukrayna’lı veya yabancı kişiler

 

6.Tüketim vergisinin hesaplanması ve toplanmasından sorumlu olan (yani mükellef olmasa da ticari zincir içinde söz konusu vergiyi mükelleflerinden toplayarak devlete vermesi gereken) ve bazı vergilerden muafiyetleri ticaret mahkemesi kararıyla belgelendirilmiş olan yabancı sermayeli tüzel kişilerden tüketim vergisine tabi olan ürünü elde eden/kullanan/satan/dağıtan bireyler veya tüzel kişiler.

 

Tüketim vergisine tabi olan ürünler Ukrayna Meclisi (Verkhovna Rada) tarafından belirlenir. Oranlar ise, her bir ürün için sabit bir oran olarak düzenlenir. Genel olarak tüketim vergisine tabi olan ürünler arasında, alkollü içkiler, bira, tütün, ve tütün mamülleri, araba, benzin ve dizel yakıt ile mücevher yer almaktadır.

 

Tüketim Vergisi satış hasılatı üzerinden:

 

1.Sabit bir oran olarak veya

2.Satılan her bir ürün için sabit bir oran olarak hesaplanır.

 

İhraç edilen ürünler tüketim vergisine tabi değildir.

 

Yabancı Yatırımcıların Ukrayna’da Temsilcilik Açma Esasları

 

Diğer yabancı ülkelerde olduğu gibi, yerel bir partner yada temsilci ile çalışmak kayda değer bir öngörü ve ticari tecrübe sağlamaktadır. Yerel bir temsilci, özellikle güçlü bir ticari bilgi ağının mevcut olmadığı gelişmekte olan ülkelerde çok daha yaralı olmaktadır.

 

Bu konuda dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:

 

Yabancı firmalar Ukrayna’da temsilciliklerini açabilirler. Ukrayna Ekonomi ve Avrupa’yla Entegrasyon Bakanlığı’nın 18.01.1996 tarihli ve 30 sayılı kararı uyarınca bu temsilciliklerin tescil işlemi, 2500 ABD dolar’lık kayıt ücretinin anılan Bakanlığın vereceği banka hesap numarasına yatırılmasına müteakip 60 iş günü içerisinde gerçekleştirilir.

 

Temsilcilik işleminin gerçekleştirilebilmesi için gerekli bilgi ve belgeler şunlardır:

 

Firmanın adı, firmanın bulunduğu ülke, firmanın adresi, telefon ve faks numarası, temsilciliğin açılacağı şehir-semt ve muhtemel adresi, şubeler açılması halinde bulunacağı şehirler-semtler, temsilcilikte çalıştırılacak yabancı sayısı, firmanın kuruluş tarihi, firmanın hukuki durumu, elemanların sayısı, hesap numarası bildirmek şartıyla banka adı, firmanın faaliyet alanı, temsilciliğin açılış amacı ve faaliyet alanı ve Ukraynalı iş ortakları ile iş ilişkileri ve işbirliğinden beklentilerine ilişkin bilgileri içeren temsilcilik kayıt dilekçesi ile ekonomik faaliyeti gerçekleştirecek yabancı kişiliğin merkezi yönetim organının resmen kayıt edildiği ülkedeki ticaret (banka) siciline ait belge veya belgelerin örneği.

 

• Söz konusu belgeler verildiği yerde noterce tasdik edilmeli, Ukrayna’yı temsil eden konsolosluklarda yasal hala getirilmeli ve resmi tercüman mührüyle onaylanmış Ukraynaca çevirisi bulunmalıdır.

 

• Belgeler, firmanın bulunduğu ülkede hazırlanmasına müteakip en geç 6 ay içinde Ukrayna Ekonomi Ve Avrupa’yla Entegrasyon Bakanlığı’na verilmesi gerekmektedir.

 

• Dilekçe sahibi, belirtilen esaslara göre tanzim edilen temsilciliğin tescil belgesini alabilecektir.

 

• Temsilcilik, tüzel kişilik değildir ve bağımsız ticari faaliyeti gerçekleştirememektedir. Her durumda ekonomik faaliyetini, yabancı kişiliğin adına ve verdiği görev doğrultusunda yürütmektedir.

 

Şirketlerin Kurulmasına İlişkin Esaslar

 

• Yabancı özel ve tüzel kişilikler, Ukrayna topraklarında %100 yabancı sermayeli veya yerli veya yabancı ortaklı şirketler kurabilirler.

 

• Özel şirket bir gerçek kişi tarafından kurulur. Ukrayna vizesi ve üzerinde Ukrayna İçişleri Bakanlığı Vize ve Kayıt Şubelerinde tescil edildiğine dair kayıt bulunan pasaportunu ibraz eden yabancı gerçek kişi şirket kurmak için başvurabilir.

 

• Gerçek kişinin vekâletnameye dayanarak Ukrayna’da faaliyette bulunacak olması halinde, söz konusu vekâletname, Türkiye’de noterce tasdik edildikten sonra Türkiye’deki Ukrayna Büyükelçiliği Konsolosluk şubesinde onaylattırılacaktır.

 

• Ukrayna’da şirket kuran veya şirkette yönetim görevlerine atanan yabancı gerçek kişiler, şirketin ikametinin bulunduğu Şehir Vergi Dairesi’nden zorunlu olarak “kimlik kodu” alacaklardır.

 

• Kimlik kodu 15-25 gün içerisinde verilir. Kurucularının ve müdürünün kimlik kodları olmadan şirketin tescil edilmesi mümkün değildir.

 

• Bütün gerekli bilgilerin mevcut bulunması halinde, kod alınması için gereken dokümanlar gerçek kişi olmadan da sunulabilir. Verilen kodun bulunduğu belge, pasaportun mevcut olması şartı ile bizzat veya pasaport örneği ile vekâletnameye dayanarak alınabilir. Tescil işlemlerinin gecikmemesi için kod alınması işin gereken bilgilerin mümkün olduğu kadar erken sunulması gerekir.

 

• Ukrayna Kanunları uyarınca özel şirketin kuruluş sermayesi için bir altı veya üst sınır getirilmemiştir. Kuruluş sermayesi, kurucunun isteği üzerine herhangi bir miktarda tespit edilebilir. Şirket tescil edilmeden bankadaki hesaba para transfer edilmesine gerek bulunmamaktadır.

 

• Limited ve Anonim şirketler birkaç gerçek veya tüzel kişi tarafında kurulur.

 

• Limited şirketin kuruluş sermayesi asgari 16.500 Grivnya’dır. Şirketin tescil edilmesinden önce, bankadaki geçici hesaba kuruluş sermayesinin %30’u (4.950 Grivnya)transfer edilir.

 

• Anonim şirketin kuruluş sermayesi asgari 250.000 Grivnya’dır. Şirketin tescil edilmesinden önce geçici hesaba kuruluş sermayesinin %50!si (125.000 Grivnya) transfer edilir.

 

• Ayrıca, şirket kuruluşuna aynı sermaye ile iştirak mümkündür.

 

• Yabancı işverenler, çalıştırdıkları Ukrayna uyruklu özel kişilere maaşlarını ancak Ukrayna milli parası ile ödeyebilirler.

 

 

UKRAYNA’DA TİCARET ve YATIRIM ŞEKİLLERİ

 

Ukrayna’da ticari faaliyet göstermek üzere kurulacak ticari birimlere ilişkin düzenlemeler Ukrayna Medeni Kanunu ile Ukrayna Ticaret Kanunu’nda yer almaktadır. Belirtilen kanunların son hali, yapılan düzenlemeler neticesinde, 1 Ocak 2004 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu kanunlara ek olarak, 19 Eylül 1991 tarihli Şirketler Kanunu, şirketlerin kuruluş, faaliyet ve tasfiye işlemlerini düzenlemektedir. Şirketlerin ve şahıs girişimcilerin tescil işleminin esasları ise 1 Temmuz 2004 tarihinde yürürlüğe giren 755-IV sayılı Ukrayna Kanunu ile getirilmiştir.

 

11 Kasım 2004 tarihinde yürürlüğe giren 14 Ekim 2004 tarih ve 482 sayılı Ukrayna Milli Bankası Kararı, yabancı yatırımcıların Ukrayna’ya yaptıkları yatırım ve yapılan yatırımlar sonucunda elde ettikleri kar, gelir ve benzeri fonların Ukrayna dışına çıkarılması ile ilgili bazı yeni esaslar getirmiştir. Belirtilen Karar’la getirilen yenilikler ana hatlarıyla aşağıda yer almaktadır.

 

-Yabancı yatırımcı herhangi bir Ukrayna tüzel kişiliğine yapacağı yatırımı ancak bir Ukrayna ticari bankasında Grivnya cinsinden açılmış bir yatırım hesabı vasıtasıyla yapabilir. Karardan önce bir Ukrayna ticari bankasında yabancı para cinsinden hesap açılması yeterli olmaktaydı.

 

-Yerleşik olmayan satıcı (Ukrayna firmasındaki hissesini satmak isteyen bir yatırımcı) ile yerleşik olmayan alıcı arasındaki Ukrayna firmalarının hisseleriyle ilgili bütün nakit alışverişler Ukrayna’da Grivnya cinsinden açılmış olan yatırım hesapları vasıtasıyla yapılmalıdır.

 

-Ukrayna firmasınının hisselerine sahip olan yabancı bir yatırımcının sattığı hisselerin alıcısı eğer Ukrayna’da yerleşik ise, alıcı hisselerin bedelini yabancı yatırımcı tarafından bir Ukrayna ticari bankasında Grivnya cinsinden açılmış yatırım hesabına yatırmalıdır.

 

-Ayni olarak yapılmış bir yatırımın yabancı yatırımcı tarafından bir kısmının ya da tümünün nakde çevrilerek Ukrayna dışına çıkarılması, bağımsız bir uzman tarafından yapılacak değerlendirme neticesinde hazırlanacak değerlendirme raporuna istinaden mümkün olabilmektedir. Bu durumda, bu işlem için gerekli olan yabancı döviz alımı değerlendirme raporunda belirtilen yöntem ve sınırlar içinde gerçekleştirilebilir.

 

Şirket Türleri

 

Anonim Şirket (VAT-ZAT)

 

Anonim şirket (A.Ş.), şirket kayıtlı sermayesinin her bir payı eşit miktarda bölünmüş durumdadır. A.Ş.’nin ortakları şirket sermayesine yaptıkları katkı oranında sorumludurlar.

 

A.Ş., açık (VAT) ya da kapalı (ZAT) olarak iki türde kurulabilmektedir. Açık A.Ş., halka açılarak hisselerin satışı yoluyla kurulurken, kapalı A.Ş.’de hisseler firmaya katılmak isteyen ortak adayları arasında el değiştirilerek kurulmaktadır.

 

Açık ya da kapalı A.Ş’nin hisseleri Ukrayna’nın ilgili Devlet Komitesi (Ukrayna Devlet Menkul Kıymetler ve Sermaye Piyasası Komitesi) tarafından tescil edilmelidir. Buna ek olarak, açık A.Ş’nin hissedarları sermaye artışlarını Komiteye bildirmek zorundadırlar.

 

A.Ş. kuruluşu için en az 2 ortak gereklidir. Tek ortaklı A.Ş. kurulması, kurucunun en az iki ortağa sahip bir tüzel kişilik olması ile mümkündür. Asgari sermaye miktarı resmi aylık asgari ücretin 1.250 katıdır. Bu miktar, Aralık 2004 itibariyle 296.250 Grivnya yani yaklaşık olarak 55.000 ABD Dolarına karşılık gelmektedir.

 

Limited Şirket (OOO)

 

Limited şirkete katılan hissedarlar yalnızca yatırdıkları sermaye oranında sorumludurlar. Limited şirketin hiselerinin ilgili Ukrayna Devlet Komitesi’nce tescil edilmesi gerekmemektedir.

 

Limited şirket, en az iki ortağa sahip tek bir tüzel kişilik tarafından olmak kaydıyla, tek bir ortak tarafından ya da en az iki gerçek kişi tarafından kurulabilir. Ancak hisselerin dağılımı konusunda herhangi bir kanuni sınırlama bulunmamaktadır. Asgari sermaye miktarı resmi aylık asgari ücretin 100 katıdır. Bu miktar Aralık 2004 itibariyle 23.700 Grivnya tutarında olup, yaklaşık olarak 4.400 ABD Dolarına karşılık gelmektedir.

 

Şirket kurulmadan önce her bir şirket ortağının hissesinin %50’sine karşılık gelen parayı yatırması gereklidir.

 

Kuruluşunda ve yönetiminde anonim şirkete göre daha az kurala tabii olan limited şirket, özellikle yabancı yatırımcılar tarafından tercih edilmektedir.

 

Tam Ortaklıklar ve Sınırlı Ortaklıklar

 

Bu tür şirketlerde diğer şirketlere göre ortakların sorumluluk derecesi farklılık göstermektedir.

 

Tam ortaklıkta şirketteki ortaklar şirketin yükümlülük ve borçlarından dolayı bütün malvarlıkları ile sorumludurlar.

 

Sınırlı ortaklıkta ise bir veya bir kaç ortak şirketin adına bütün faaliyetlerin gerçekleştirilmesinden sorumlu olup, bu çerçevede şirketin yükümlülük ve borçlarından dolayı bütün malvarlıkları ile sorumludurlar. Bu tür ortakların dışında sınırlı ortaklıkta, şirketteki sorumlulukları şirkete yatırdıkları sermaye ile sınırlı olan ortaklar da yer alabilmektedir.

 

Temsilcilik ve Şube Açılması

 

Yabancı bir tüzel kişilik, kendi adına pazarlama, reklam ve lojistik gibi hizmetleri vermesi amacıyla Ukrayna’da bir temsilcilik açabilir. Temsilciliklerin yetkileri bir avukatlık sözleşmesi çerçevesinde belirlenmektedir. Ukrayna’da her ne kadar ticari temsilciliklerin (diğer ülkelerdeki şubeye karşılık gelen) sayısı fazla olsa da, yabancı tüzel kişiliğin temsilcilik yoluyla ticari faaliyette bulunup bulunamayacağı konusunda belirsizlik bulunmaktadır. Uygulama, temsilciliğin yetkilerinin, kontratların imzalanması, ithalat ihracat işlemlerinin ve diğer işlemlerin yapılmasına olanak verecek şekilde çok geniş tanımlanması şeklindedir. Bu şekilde çalışan temsilcilikler, Ukrayna vergi mevzuatı açısından Ukrayna’da temsilcilik açan firmaların Ukrayna’da daimi bir işletmesi olarak addedilebilmekte ve vergiye tabii olmaktadır. Temsilcilikler ise vergiye tabii değildir.

 

Yabancı firmalar Ukrayna’da temsilciliklerini açmak için Ukrayna Ekonomi ve Avrupa İle Entegrasyon Bakanlığı’nın 18.01.1996 tarihli ve 30 sayılı Kararı uyarınca bu temsilciliklerini tescil ettirmelidirler. Tescil işlemi, Aralık 2004 itibariyle 13.300 Grivnya (yaklaşık 2.500 ABD Doları) olan kayıt ücretinin anılan Bakanlığın vereceği banka hesap numarasına yatırılmasını müteakip 60 işgünü içinde belirtilen Bakanlıkça gerçekleştirilir. Bakanlık belirtilen esaslara göre tanzim edilen temsilciliğin tescil belgesini başvuru sahibine vermektedir.

 

Tescil işleminin gerçekleştirilebilmesi için gerekli bilgi ve belgeler: firmanın adı, firmanın bulunduğu ülke, firmanın adresi, telefon ve faks numarası, temsilciliğin açılacağı şehir/semt ve muhtemel adresi, şubeler açılması halinde bulunacağı şehirler/semtler, temsilcilikte çalıştırılacak yabancıların sayısı, firmanın kuruluş tarihi, firmanın hukuki durumu, elemanların sayısı, hesap numarası bildirmek şartıyla banka adı, firmanın faaliyet alanı, temsilciliğin açılış amacı ve faaliyet alanı ve Ukraynalı iş ortakları ile iş ilişkileri ve işbirliğinden beklentilerine ilişkin bilgileri içeren temsilcilik kayıt dilekçesi ile ekonomik faaliyeti gerçekleştirecek yabancı kişiliğin merkezi yönetim organının resmen kayıt edildiği ülkedeki ticaret (banka) siciline ait belge veya belgelerin örneğidir. Söz konusu belgeler verildiği yerde noterce tasdik edilmeli, Ukrayna’yı temsil eden konsolosluklarda onaylanmalıdır. Yine bu belgelerin resmi tercüman mührüyle onaylanmış Ukraynaca veya Rusça çevirisi diğer belgelerle birlikte başvuru ekinde yer almalıdır. Belgelerin, firmanın bulunduğu ülkede hazırlanmasını müteakip en geç 6 ay içinde Ukrayna Ekonomi ve Avrupa İle Entegrasyon Bakanlığı’na verilmesi gerekmektedir.

 

Yürürlükteki Ukrayna mevzuatı çerçevesinde temsilcilik ve şubeler kuruluşların yapısal olarak bir devamı niteliğinde değerlendirilirler. Bu özellikleriyle temsilcilikler ve şubeler, Ukrayna’da ayrı bir tüzel kişilik olarak kabul edilmezler. Bu nedenle bağımsız ticari faaliyet gerçekleştiremezler. Ticari faaliyet gösteren temsilcilikler ise yukarıda belirtildiği gibi Ukrayna vergi mevzuatı açısından Ukrayna’da temsilcilik açan firmaların Ukrayna’da daimi bir işletmesi olarak addedilebilmekte ve vergiye tabii olmaktadır

 

İlgili Ukrayna mevzuatı yabancı tüzel kişilerin Ukrayna’da nasıl şube açacağına ilişkin hükümler içermemektedir. Bu nedenle, yabancı tüzel kişiler, Ukrayna’da ticari faaliyette bulunmak amacıyla genelde şube açmak yerine açtıkları temsilcilği daimi kuruluş olarak tescil ettirmeyi veya limited şirket kurmayı tercih etmektedirler.

 

İş Birliği Anlaşmaları

 

İşbirliği anlaşmaları tarafların sermayelerini, bilgi birikimlerini, ticari isimlerini ve benzeri kaynaklarını biraraya getirerek oluşturdukları bir faaliyet şeklidir.

 

Aralarında işbirliği anlaşması akdeden Ukrayna’lı ve yabancı yatırımcılar bu akit çerçevesinde yürütecekleri işleri için diğer işlerinden ayrı muhasebe kayıtları tutmak ve ayrı banka hesapları açmak zorundadırlar. Bu tür ortaklıklardan kazanılan gelirler de diğer işlerinden elde ettikleri gelirden ayrı vergilendirilir.

 

İşbirliği anlaşmaları, ilgili Ukrayna Bakanlar Kurulu Kararında belirtildiği şekilde tescil edilmelidir