TÜRKMENİSTAN VERGİ SİSTEMİ

Türkmenistan’ın vergi mevzuatı şöyle…

Türkmenistan’ın Sovyetler Birliği’nden devralınan ve bağımsızlık yılları içerisinde birkaç vergi ilave edilmesi suretiyle oluşturulan vergi sistemi fazla koplike olmayan kolay anlaşılabilir bir sistemdir.

Yabancı yatırımcıların bulundukları yerdeki Vergi Müfettişliği’ne kayıt yaptırması ve her üç ayda bir bilanço, gelir, kar ve zarar tablolarını gösteren evrakı teslim etmesi gerekmektedir.

Vergi rejiminin esası;

Esas tüketim vergisi yani Katma Değer Vergisi (KDV) oranı % 15′dir. Bu vergi Ocak 2000 tarihinden itibaren yürürlüğe giren ve indirimsiz ihraç edilen mallardan ve Haziran 1995 tarihinden itibaren ithal edilen mallardan da alınmaktadır.

Bu vergi, eğer mal dolaylı vergiye tabi ise, dolaylı vergiyi de içeren perakende fiyat üzerinden alınmaktadır. KDV, diplomatlar için gelen mallardan ve hizmetlerden, maliye işlemlerinden, patent, telif hakkı, bitkisel ve hayvansal ürün üretimi için alınan lisanslardan alınmaz. Büyük şirketler bu vergiyi ayda iki defa ödemektedirler. Vergiyi kısmen avans, kısmen sonraki ayın 15′ine kadar olmak üzere iki defada ödemeleri gerekmektedir.

Dolaylı vergi aşağıda gösterilen mallardan alınmaktadır :

Bira % 10, Diğer alkollü içkiler % 65, Sigara ve tütün mamülleri % 30, Arabalar % 30, Benzin % 55, Dizel yağı % 60.

Türkmenistan Devlet Başkanı’nın 28 Temmuz 1998 tarihli kararına istinaden buğday, buğday unu, bazı tekstil sanayi ürünleri ve sanayi ürünlerine dolaylı vergi uygulanmaktadır.

Türkmenistan’a mal ithali için aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

Alkollü içkilerin ithali için Türkmenistan Ticaret ve Dış Ekonomik İlişkiler Bakanlığı’nın lisansı (izni) gerekmektedir.

Hükümetlerarası anlaşmalar, hükümet kararları, yabancı yatırımcılar ve devlet ortaklığı ile gerçekleştirilen projeler ve anlaşmalar kapsamında getirilen mallar ile insani yardım amaçlı getirilen mallar, dolaylı vergiden muaf tutulmaktadır.

Dolaylı vergi, Türkmenistan Merkez Bankası’nca belirlenen kurdan manat olarak ödenmektedir.

Gelirden alınan vergiler aşağıda gösterilmektedir:

İşletmelerin gelirinden % 20
Ticaret Bankalarının gelirinden % 30

Yük taşımadan gelir % 6

Hisselerden, kıymetli kağıtlardan % 15

Aracılık faaliyetlerinden gelir % 45

Yabancı sermayeli işletmelere sağlanan vergi muafiyetleri ve kolaylıklar aşağıda yer almaktadır:

İlk üç yıl gelir vergisi ödemesinden muaf olması ve elde edilen karın kendisinde kalması, son üç yıl % 30 yabancı hisse payı olan işletmeler gelir vergisinden % 50 indirim hakkına, son on yıl ve devamında ise % 30 indirim hakkına sahiptirler.

İlk beş faaliyet yılında, gelir vergisinde % 50 oranında indirimden yararlanırlar.

Araştırma ve geliştirme, eğitim, çevre koruma, altyapı yatırımları veya yeniden yatırımlar gelir vergisinden muaftırlar.

% 70′i ihraç edilecek ihracat ürünlerinin üretimine yönelik yatırımlar gelir vergisinden muaftırlar.

Ortak işletmelerde yabancı ortaklarca beyan edilen gelir, gelir vergisinden muaftır.