TÜRKMENİSTAN MUHASEBE HESAPLARI HAKKINDA KANUN

2012-2016 yılları arasında Türkmenistan vergi ve muhasebe sisteminin revize edileceği, modern bir yapıya kavuşturulacağı Türkmenbaşı tarafından ilan edilmiştir.

TÜRKMENİSTAN MUHASEBE HESAPLARI HAKKINDA KANUN

I- BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER

Madde 1. Muhasebe

Muhasebe öyle bir sistemdir ki sürekli, kesintisiz ve belgelere dayalı olarak; eyalet yönetimleri, yerel yönetimler ve yerel yönetimlere ait işletmeler, kuruluşların (bundan böyle kurumsal (organizasyon) olarak adlandırılan kurumların finansal, mali ve ekonomik faaliyetlerin işlenmesini kayıt altına alınmasını sağlar.

Madde 2. Muhasebe mevzuatı

Muhasebe mevzuatı bu Kanun ve Türkmenistan’ın diğer yasal düzenlemelerinden oluşmaktadır.

Türkmenistan’ın uluslararası anlaşmalarda belirtilen ve muhasebe mevzuatını ilgilendiren hükümleri dışında bu kanun hükümleri uygulanır.

Madde 3. Kanunun Kapsamı

Bu yasa şubeleri, temsilcilikleri ve diğer yapısal birimler dahil olmak üzere (yabancı olanlar da dahil) Türkmenistan topraklarında tüm işletmeler (örgütler), için geçerlidir.

Bir tüzel kişilik oluşturmadan girişimcilik faaliyetlerinde yabancılar ve vatansızlar dahil tüm vatandaşlar, Türkmenistan’ın vergi mevzuatının öngördüğü şekilde gelir kayıtları ve giderleri tutacaktır.

Madde 4. Muhasebe Nesneleri

Muhasebe nesneleri, işletmenin varlıkları (organizasyon) maddi ve mali varlıklar, borçlar, yatırım ve finansal faaliyetleri sırasında, kendi oluşum kaynaklarının hareketini yansıtan, ticari, mali ve finansal işlemlerdir.

Nesne sınıflandırma ölçütleri Türkmenistan ilgili muhasebe standart yasal düzenlemeler tarafından belirlenir.

Madde 5. Muhasebe Devlet düzenlemesi

Muhasebe Devlet düzenlemesi genel kabul görmüş uluslararası standartların gereksinimlerini karşılamak için yeknesak muhasebe politikaları oluşturmayı amaçlayan ve Türkmenistan Bakanlar Kurulu tarafından yetkilendirilmiş bir organdır.

Muhasebe devlet düzenlemesi, Türkmenistan Bakanlar Kurulu tarafından onaylanan muhasebe standartlarını geliştirir.

Türkmenistan Merkez Bankası – muhasebe standart ve metodolojik temellerinin oluşturulması ve bankalar için gerekli hesap planı ve diğer muhasebesel standartları belirler.
Madde 6. Döviz Muhasebe

Muhasebe Türkmenistan ulusal para birimi cinsinden tutulur. Yabancı para cinsinden işlemler için kayıtlar, Türkmenistan Merkez Bankası döviz kuruna göre çevrilir.

BÖLÜM II. MUHASEBE ORGANİZASYONU

Madde 7. Muhasebe Temel kurallar

Türkmenistan onaylanmış muhasebe standartları ve diğer yasal düzenlemeler çerçevesinde Kurumsal (organizasyon) spesifik aktivitesi, yapısı ve diğer özellikleri esas muhasebe sistemi oluşturur. Organizasyon müdürü tarafından onaylanmış ve her yıl sürekli olarak uygulanan hesap planı muhasebe sistemi tarafından kabul edilmiştir.

İşletme (organizasyon) muhasebe sistemi değişen faaliyetlerinin koşullarının etkisiyle önemli bir değişiklik yapılmasını gerektiriyorsa bu değişiklik izleyen mali yılın başında uygulanır, ayrıca Türkmenistan yasa değişikliği durumlarında da muhasebe sisteminde değişiklikler yapılabilir.

Muhasebe sistemi Türkmenistan mevzuatına uygun olarak, yeniden yapılandırma veya tasfiye hallerine kadar  bir tüzel kişilik olarak kurumsal (organizasyon) için süreklidir.

Muhasebe hesaplarının planı altındaki hesapların çift yanlı bir yoludur. Şirketi (organizasyon) için hesap tablosu muhasebe devlet düzenlemesi tarafından onaylanmış olmalıdır ve bankalar için ise Türkmenistan Merkez Bankasınca ilan edilecektir.

Madde 8. Muhasebe organizasyonu

Devlet iktidarı ve hükümet, yerel yönetimler ve yerel yönetim organları, devlet işletmeleri (örgütler), şirketler, dernekler, halka açık anonim şirketler, anonim şirketler ve devlet bütçesinden finanse işletmeler (örgütler),
İş miktarına göre Muhasebeyi serbestçe organize edilebilirler:

a) İşletme Bünyesinde Muhasebe: Muhasebe self-servisini oluşturulması şubelerce veya merkezi muhasebe defter tutma sistemi belirlenebilir.

b) Serbest Muhasebeciler: Muhasebe ve denetim firmalarının yanı sıra, profesyonel bir sözleşmeye dayanarak hizmeti kullanarak.

Muhasebe bilgisayar sistemlerinin kullanımı ile yapılabilir.

Kurumsal muhasebe organizasyonu için şunlar geliştirilmiştir:

a) hesap planı ile çalışmak;

b) kendi standart formları, birincil muhasebe belgelerinin standart formları;

Türkmenistan onaylanmış muhasebe standartları ve diğer hukuki düzenlemelere uygun kurumsal muhasebe organizasyonunun yapılmasında kurum yöneticilerinin sorumluluğu esastır.

Madde 9. Baş muhasebeci

Muhasebe Nesnelerinin devlet ve kurumsal (organizasyon) yapının muhasebe işlemlerinin kontrolünü de Bildirimlerini de baş muhasebeci ya da onun vekili muhasebe sağlar.

Baş Muhasebeci veya onun vekili şirket müdürü ile beraber işlemlerden doğrudan doğruya sorumludur.

Nakit çıkışlarını veya banka talimatlarını  finans ve kredi yükümlülükleriyle ilgili işlemleri şirket kurumsal başkanı (organizasyon) ile birlikte Baş Muhasebeci ya da onun vekili imzalar.

Baş Muhasebeci ya da onun vekili işletme (organizasyon) için tüm üretim ve muhasebe işlemlerinin doğruluğundan sorumludur. Ayrıca eksiksiz ve doğru finansal tabloların zamanında sunulması, belgelenmesi ve ilgili belgelerin doğru hesaplarına işlenmesinden de sorumludur.
Madde 10. Muhasebe Dokümantasyon

Muhasebe olarak, aşağıdaki türden belgeleri:

Muhasebe devlet düzenlemesi, tarafından tespit edilen gerekli detayları içeren belgeler kullanılmalıdır. Herhangi bir işlemde bu mümkün değilse durum tutanak altına alınmalı belge daha sonra mutlaka düzenlenmelidir.

Organizasyon kendisine ait özel formları da ayrıca kullanabilir.

Bankalarda muhasebe kayıtlarının standartları ve formları Türkmenistan Merkez Bankası tarafından geliştirilerek onaylanır.

Banka ve kasa işlemlerinde düzeltmelere izin verilmez.

Muhasebe kayıtları Türkmence veya Rusça dillerinde yapılır.

Bilgisayarlı muhasebe sistemi belgeleri kullanırken basit ve kullanıcılarına anlaşılır biçimde hazırlanmalıdır. Bilgisayarlı sistemlerin kullanımı da dahil olmak üzere muhasebe kayıtları ve  belgeler, Türkmenistan normatif hukuki düzenlemelerine uygun olarak muhafaza edilmelidir.

Madde 11. Envanter muhasebe

Maddi varlıkların doğruluklarının muhasebe kayıtlarında yer alan varlıkların, fiili varlığını ve devletin denetleme yükümlülüğüne envanter denmektir. Belirli dönemlerde sayımların yapılması zorunludur. Uyumsuzluklar, mülkiyet ihlalleri, hırsızlıklar, yangın, sel gibi durumlar mutlaka kayıt altına alınmalıdır.

BÖLÜM III. MUHASEBE- SERMAYE

Madde 12. Aktif ve Pasif İşletme Sermayesi

Muhasebede işletme (organizasyon) Sermayesi aktif ve pasif olarak ikiye ayrılmıştır.

Aktif sermaye; cari ve nakit olarak sabit ve maddi olmayan kaynakların (varlık), finansal yatırımların, stokların bir kombinasyonudur.

Pasif sermaye ise borçlanmayı temsil eden payların,, yedeklerin, özel fonların ve dağıtılmamış kârların, topluca  kredi, borçlu cari hesaplardan oluşur.

Madde 13. Sermayenin kurumsal değerlendirme ve yönetimi için kurallar

Bu Kanun, ile muhasebe standartları ve Türkmenistan’ın diğer yasal düzenlemeleri tarafından belirlenen kurallara göre değerlendirilir ve yönetilir.

BÖLÜM IV. MUHASEBE-DEĞERLEME VE AKTİFLER

Madde 14. Duran varlıklar ve maddi olmayan varlıkların değerlemesi

Uzun bir süre boyunca kullanımı devam eden malzeme, nesne ve değerler – Sabit aktif olarak nitelendirilir. Duran varlıklar da yerüstü sermaye giderleri (arazi ıslahı, drenaj, sulama ve diğer çalışmaları) yanı sıra iştirakler (organizasyon) arazi ve diğer doğal kaynakları içerir.

Maddi olmayan varlık bir yıldan fazla “know-how”, endüstriyel tasarım, marka, yazılım patentler, telif hakları ve diğer gelir kapsamında satın alma hakkını içerir.

Mülkiyet ve ekipman satın alma, inşaat (bina) ve üretim gerçek maliyeti oluşur ve gerçek maliyeti ile ölçülür.

Bir ücret karşılığında satın alınan sabit kıymetler, alım için gerçekleşen masraflar da toplanarak maliyet bedeli bulunur.
Çok yıllık bitkiler, arazi iyileştirme sermaye yatırımları değeri ne olursa olsun, her yıl değerlendirilir.

Duran varlıklar ve maddi olmayan kaynakların maliyeti kullanımını süresince amortisman ayrılır. Bakanlar Kurulu tarafından kurulan Amortisman oranları belirlenir.

Maddi ve maddi olmayan kaynakların başlangıç tutarı ve birikmiş amortisman arasındaki fark olarak tanımlanan net defter değeri, bilançoda dikkate alınır.

Madde 15. Finansal yatırımların değerlendirilmesi ve kaydı

Finansal yatırımlar adı altında para, hisse senedi, banka mevduatı demektir Öncelikle kayıtlı değerleri ile muhasebeleştirilirler. Bilanço gününde nominal değeri ile gerçekleşebilir değeri arasında fark dikkate alınır.

Madde 16. Olağanüstü uzun vadeli yatırım değerlendirilmesi ve

Bekleyen uzun vadeli yatırımlar, değerli ve tamamlanmamış inşaat ve diğer satın almalar kayıtlara maliyet bedelinden alınmaktadır.

Madde 17. Stoklar

Stoklar, maliyet ya da net gerçekleşebilir değer esasına göre değerlenmektedir.Net gerçekleşebilir değer envanterleri ve bunların uygulanması ile bağlantılı maliyetlerin gerçekleşebilir değeri arasındaki fark olarak belirlenir. Stokların gerçekleşebilir değer bir sözleşme (sözleşme) ve (veya) bir nominal fiyat olabilir.

Madde 18. Cari Hesaplar

Bir cari hesap işletme (organizasyon) ile ilgili olarak özel ve tüzel kişiler arasındaki tüm yükümlülüklerini ifade eder.

Madde 19. Nakit akışı

Nakit, banka hesaplarında veya elde tutulan nakit değerlerden oluşmaktadır.

BÖLÜM V. PASİF SERMAYE HESABI

Madde 20. Özkaynak
Şirketin (örgütün) kayıtlı sermayesi, kuruluş belgelerinde gösterilen miktarı bilançoda muhasebeleştirilir.

Madde 21. Borç

Borçlanma ile sermaye; mal veya onlara geri vermek yükümlülüğüyle alınan nakit değeri gösterir.
Ödeme yükümlülükleri ve avanslar ile kredi oluştukları dönemde alınan ve iade edilecek tutarlar yansıtılmaktadır.

İşletmenin, yabancı nakit ve para birimi değerlerinin değeri, teminat olarak alınan, nazım hesaplarda ayrıca raporlanmalıdır.

BÖLÜM VI. MALİ TABLOLAR

Madde 22. İşletmenin finansal tabloları

İşletmenin finansal tabloları (organizasyon) – onun mülkiyet ve mali durumunu, yanı sıra dönem için mali sonuçlarını yansıtan göstergeler sistemidir.

İşletmenin yıllık finansal tabloları şunları içerir:

a) bilanço;

b) Gelir beyanı;

c) Muhasebe devlet düzenlemesi tarafından belirlenen finansal tablolara ait açıklayıcı notlar;

d) Denetime tabi işletmelerin denetçi raporları

Finansal tablolar şube, temsilcilik ve kendi bilanço tahsis dahil diğer bölümlerin performansını içerir. Mali ve vergi dairelerine ödenecek vergiler finansal tablolarda tutarlı olmalıdır.

Finansal tablolar işletme baş muhasebeci veya  onun vekili ile organizasyon müdürü tarafından imzalanmıştır.

Madde 23. Raporlama dönemi

Finansal tablolar takvim yılı için hazırlanmalıdır. Raporlama yıl 1 Ocak 31 Aralık dönemdir.
Yeni oluşturulan kuruluş (organizasyon) için ilk referans yılı 31 yılın Aralık tarihinde tescil tarihinden itibaren dönemdir.

Madde 24. Finansal Tabloların Sunumu

İşletme mali tablolarını sunar:

a)istatistik bürolarına
b) Devlet Vergi Müfettişliğine
c) kurucusu, kurucu belgeler uyarınca ortakları veya sahiplerine

Finansal tablolar bilgisayarlı sistemleri kullanarak hazırlanmış dahi olsa, kağıt üzerinde teslim edilmelidir.

Madde 25. Finansal raporlama

Yabancı sermayeli olanlar da dahil olmak üzere açık anonim şirketler, bankalar, sigorta şirketleri, menkul kıymet borsaları, yatırım ve diğer fonlar, raporlama yılını izleyen yılın en geç 1 Haziran tarihine kadar yıllık mali tablolarını ve varsa denetim raporarını yayınlamak zorundadır.

Yayınlanan raporlara ilave denetim sonucunda değişikler yapılmış ise, bu değişiklikler  de yayınlanmış olmalıdır.

Yıllık mali tabloların broşürler, kitapçıklar ve diğer yayınların kullanıcılarına uygun, gazete ve dergilerde yayınlanmış olabilir.

BÖLÜM VII. NİHAİ HÜKÜMLER

Madde 26. Muhasebe mevzuatı ihlal Sorumluluğu

Bu düzenlemenin uygulanmasından baş muhasebeci ya da onun vekili, muhasebe müdürü Türkmenistan mevzuatına uygun olarak sorumlu olacaktır.

Madde 27. Geçiş hükümleri

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; buna aykırı olmamak üzere, uygulamadan önce belirlenmiş olan ilke ve standartlar mümkün olduğunca uygulanabilir.

Türkmenistan Devlet Başkanı

Saparmurat Türkmenbaşı

g.Ashgabat,

1996, 20 Aralık